Garzavan Yaylası'nda çığ tehlikesine yerinde çözüm
Rize'nin İkizdere ilçesi Meşeköy’e bağlı 2 bin 80 rakımlı Garzavan Yaylası'nda köylüler, yayla sezonu sona ererken cami minaresini kışa karşı güvence altına aldı. Geçmiş yıllarda bölgeye düşen çığlar nedeniyle sürekli zarar gören minare, bu sonbaharda da pratik bir yöntemle yere yatırıldı.
Neden yatırılıyor:
Yöre sakinleri, Zeytindere adı verilen dere yatağından her yıl gelen çığların camiyi ve özellikle minareyi parçaladığını belirtiyor. Yörede yaşayan Muhammet Kan, 'Kışın burada aşırı kar yağıyor. Zeytindere dediğimiz dereden her sene abartmasız 7-8 tane çığ geliyor' diyerek tehlikenin sıklığını aktarıyor. Kar birikimi camiyi örtse de minare yukarıda kaldığı için önemli ölçüde hasar görüyordu ve her bahar onarım maliyeti ortaya çıkıyordu.
Mekanizma ve uygulama:
Köylülerin geliştirdiği çözüm, birbirine kaynakla tutturulan demir bidonlardan inşa edilen portatif bir minare ile çalışıyor. Minarenin tabanında kurulan menteşe sistemi sayesinde yapı ayağa kaldırıldığında vidalanarak sabitleniyor. Gövdesine bağlı 'sırma tel' daha önce çay taşımada kullanılan teleferik makarasına geçirilerek, güç kullanımına gerek kalmadan makarayı çevirerek kontrollü biçimde indirilebiliyor.
Uygulama kısa sürüyor; köylüler 2-3 kişiyle 5 dakikada minareyi yere indirip çevresine sabitleyebiliyor. Minare, kabloları, hoparlörleri ve lambalarıyla birlikte yaklaşık 400-500 kiloluk bir ağırlık oluşturuyor. Ekim ayında yapıyı indirip bağlayan mahalle sakinleri, minarenin kış boyunca kar altında güvenle kalacağını, mayıs ayında karların erimesiyle aynı mekanizma kullanılarak yeniden ayağa kaldırılacağını belirtiyor.
Uygulama hem tekrarlayan onarım masraflarını azaltıyor hem de yayla simgesi olan minarenin korunmasını sağlıyor. Kan, minarenin uzaktan gelenlerin camiyi hemen tanımasını sağladığını, bu pratik çözüm sayesinde yaylanın seyyar minareyle Türkiye genelinde tanınır hale geldiğini vurguluyor.
Bu yerel müdahale, zorlu coğrafi koşullarda yaşayan toplulukların kaynaklarını kullanarak geliştirdiği dayanıklı ve geri dönüşümlü çöümlere bir örnek teşkil ediyor; bölge halkı her kış öncesi aynı yöntemi uygulayarak hem güvenliği hem de ibadet alanının sürekliliğini sağlamayı hedefliyor.
RİZE’NİN İKİZDERE İLÇESİNDEKİ 2 BİN 80 RAKIMLI GARZAVAN YAYLASI'NDA KÖYLÜLER, KIŞ AYLARINDA ÇIĞ DÜŞMESİ SONUCU ZARAR GÖRMESİNİ ENGELLEMEK İÇİN CAMİ MİNARESİNİ TELEFERİK MEKANİZMASIYLA YERE YATIRARAK KORUMA ALTINA ALDI.
