Bakan Kacır'dan Türkiye için kapsamlı yapay zekâ yol haritası
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TRT World Forum 2026'da Türkiye'nin 2026-2030 dönemi için hazırlanan Yapay Zeka Eylem Planının hedeflerini paylaştı. Kacır, planın teknoloji geliştirme yaklaşımının insan odaklı olması gerektiğini vurgulayarak yapay zekâ uygulamalarında şeffaflık ve hesap verebilirliğin önemine dikkat çekti.
Kacır, konuşmasında "Yapay zekâya yetki devredebiliriz, ancak sorumluluğu devredemeyiz" ifadelerini kullanarak sistemlerin insan denetimi ve etik çerçeve gerektirdiğini ifade etti.
Eğitim ve insan kaynağı hedefleri:
Planın eğitim ekseni "Farkında ol, faydalan, inşa et ve yön ver" prensipleri etrafında şekillendi. Buna göre hedefler arasında 5 milyon vatandaşa yapay zekâ okuryazarlığı kazandırmak, 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı yetiştirmek ve farklı sektörlerde uygulama gerçekleştirebilecek 100 bin profesyonel yetiştirmek bulunuyor.
Kacır, kamuya açık veri paylaşımının da artırılacağını; araştırmacıların ve girişimcilerin gerçek hayattaki sorunlara çözüm geliştirebilmesi için en az 2 bin kamu veri setinin erişime açılacağını bildirdi. Ayrıca bugüne kadar eğitim ve yarışma programları aracılığıyla 82 bin üniversite öğrencisine yapay zekâ becerileri kazandırıldığı belirtildi.
Ulusal süper bilgisayar altyapısından bugüne kadar 9 bin araştırmacının yararlandığı, Dijital Avrupa Programı ve EuroHPC aracılığıyla ise araştırmacılara ve girişimlere Avrupa'nın süper bilgisayarlarında toplam 100 milyon dolar değerinde hesaplama kaynağı sağlandığı bilgisi paylaşıldı.
Altyapı ve yatırım hedefleri:
Kacır, yapay zekâ uygulamalarının güçlü hesaplama kaynakları gerektirdiğine işaret ederek Türkiye'nin veri merkezi kapasitesini 2030'a kadar en az 1 gigavata çıkarmayı hedeflediğini açıkladı. Bu hedef doğrultusunda veri merkezleri, bulut bilişim ve yapay zekâ altyapısında özel sektör öncülüğünde en az 10 milyar dolar tutarında yatırımın harekete geçirilmesi planlanıyor.
HIT-30 Programı'nın bu yatırımları hızlandırma amaçlı bir araç olacağı ve yerli ekosistemi destekleyeceği belirtildi. Ayrıca Türkiye'nin yerel dil ve ihtiyaçlara yönelik geliştirdiği Türkçe büyük dil modeli BİLGE'nin ilk sürümünün yakında geliştiricilerin kullanımına açılacağı duyuruldu; modelin yerel üretken yapay zekâ uygulamalarını desteklemesi hedefleniyor.
Etik, düzenleme ve uluslararası iş birliği:
Kacır, yapay zekânın sunduğu fırsatlarla birlikte risklerin de bulunduğunu; düzenlemelerin uygulamaların taşıdığı risklerle orantılı olması gerektiğini vurguladı. Etkisi yüksek uygulamalara yönelik daha güçlü güvenceler, kullanım öncesi değerlendirmeler ve etkin insan denetimi öngörülüyor.
Plan kapsamında düzenleyici deneme alanları (regulatory sandboxes) oluşturularak girişimcilerin ve araştırmacıların belirli kurallar altında yeni teknolojileri test edebilmeleri sağlanacak. Ayrıca kurulacak Yapay Zeka Etik Kurulu, mahremiyetin korunması, ayrımcılığın önlenmesi ve çocuk güvenliği konularında rehberlik edecek.
Kacır, yapay zekâ kaynaklı dezenformasyon, deepfake ve algoritmik ayrımcılık gibi tehditlerle mücadelede uluslararası iş birliğinin önemine dikkat çekti ve Türkiye'nin G20, OECD, UNESCO, Türk Devletleri Teşkilatı ve Birleşmiş Milletler gibi platformlardaki çalışmalara katkı sunduğunu belirtti. "Her ülke etkin söz hakkına sahip olmalı" vurgusuyla küresel kuralların oluşturulmasında tüm ülkelerin rolünün önemli olduğunu kaydetti.
Sonuç olarak Kacır, 2026-2030 Yapay Zeka Eylem Planı ile hem insan kaynağı hem de altyapı ve düzenleyici ortam açısından kapsamlı bir seferberlik hedeflendiğini; bu çabanın Türkiye'nin teknolojik bağımsızlığını güçlendirmeye ve gelecek nesillere hesap verebilir kurumlar bırakmaya odaklandığını ifade etti.
Bakan Kacır, Türkiye’nin yapay zeka hedeflerini açıkladı: 10 milyar dolarlık yatırım
