Biruni Üniversitesi ekibinden ölçeklenebilir beden kütle ölçütü
Biruni Üniversitesi öncülüğündeki bir araştırma ekibi, klasik Beden Kütle Endeksi'nin (BKE) yaş ve vücut ölçülerine bağlı kısıtlarını aşan yeni bir formül geliştirdi. Çalışma, Scientific Reports'ta yayımlanmak üzere kabul edildi ve önerilen ölçütün İngilizce adı Consistent Body Mass Index (CBMI), Türkçesi ise Tutarlı Beden Kütle Endeksi (TBKE) olarak belirlendi.
Çalışmanın yürütücüsü Prof. Dr. Serdar Beji, klasik BKE'nin boyutsal (kg/m2) yapısının farklı yaş ve boy gruplarında tutarsız sonuçlar verdiğini yıllar önce fark ettiğini; bunun üzerine problemi matematiksel açıdan ele alarak alternatif formülasyon geliştirdiklerini belirtti.
yeni formülün temeli:
Araştırmada insan vücudu geometrik olarak dairesel bir silindir modeliyle ele alındı. Bu yaklaşımda kütle, boy, hacim, yoğunluk ve bel çevresi arasındaki temel bağıntılar kullanıldı. Prof. Dr. Serdar Beji, formülasyonun boyutsuz ve dolayısıyla ölçeklenebilir olacak şekilde geliştirildiğini; bu sayede ölçütün yenidoğan bebekten ileri yaştaki bireylere kadar uygulanabildiğini ifade etti.
Formülün hesaplanma yöntemi çalışmada şu şekilde verildi: TBKE değeri, vücut kütlesinin boyun küpüne bölünüp karekökünün alınması ile hesaplanıyor. Model aynı zamanda TBKE değerinin bel çevresinin boya oranıyla doğrudan ilişkilenecek biçimde kurulduğunu öngörüyor.
ölçümler ve uygulama alanı:
Gerekli etik izinlerin alınmasının ardından Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nde 1 gün ile 75 yıl arasında yaşları değişen toplam 400 kişi üzerinde ölçümler gerçekleştirildi. Katılımcılar dört gruba ayrıldı: yetişkin kadınlar, yetişkin erkekler, kız çocukları ve erkek çocukları; her grupta 100 kişinin boy, kilo ve bel çevresi ölçüldü.
Prof. Dr. Beji, bel çevresi-boy oranının çeşitli sağlık risklerinin önemli bir göstergesi olduğunu ve TBKE'nin bu ölçütle uyumlu olarak geliştirildiğini vurguladı. TBKE'nin, belirlenen bir hedef TBKE düzeyi için boyu bilinen bir kişinin ulaşması gereken ideal vücut ağırlığının hesaplanmasında da kullanılabileceği belirtildi.
Araştırmacılar, TBKE'nin geniş bir yaş ve vücut ölçüsü aralığında uygulanabilir olduğunu söylerken, yöntemin tek başına sağlıkla ilgili kesin tanı koymadığını hatırlattı. Prof. Dr. Serdar Beji, TBKE'nin vücut durumunun değerlendirilmesinde güvenilir bir gösterge olduğunu ancak tüm basitleştirilmiş ölçütlerde olduğu gibi tek başına mutlak gerçeği yansıtmayacağını; TBKE'nin yalnızca yararlı bir gösterge olduğunu ifade etti.
PROF. DR. SERDAR BEJİ
