Uzmanlar uyardı: güneş çarpmasına dikkat
Güneş çarpması ve güneş halsizliği tanımı
Diyarbakır Selahaddin Eyyübi Devlet Hastanesi Acil Tıp Uzm. Aziz Zilan, güneş çarpmasının özellikle temmuz ve ağustos aylarında uzun süre güneşe maruz kalma sonucu ortaya çıkan, vücudun elektrolit metabolizmasının bozulduğu; kalsiyum ve sodyum dengesinin değiştiği, terlemeyle aşırı sıvı ve elektrolit kaybının yerine konulamadığı durumlarda gelişen, halsizlikten komaya kadar ilerleyebilecek ciddi ve hayati bir tablo olduğunu belirtti.
Zilan, güneş halsizliğinin güneş çarpmasının daha hafif bir formu olduğunu, genellikle bir-iki saatlik gözlemle düzelebildiğini; ancak elektrolit ve metabolit kaybı yerine konulmazsa güneş çarpmasına dönüşebileceğine dikkat çekti.
Kimler risk altında?
Uzm. Aziz Zilan, 65 yaş üstü yaşlılar ile 5 yaş altı bebek ve çocukların, yaz aylarında saat 10.00 ile 16.00 arasında güneşe maruz kalmaları halinde yüksek risk altında bulunduğunu vurguladı. Ayrıca hamile bireyler, kronik hastalığı olanlar; özellikle tansiyon, şeker, böbrek yetmezliği bulunanlar, diyaliz hastaları ve yatağa bağımlı kişiler de risk grupları arasında sayıldı.
Korunma ve pratik öneriler
Uzm. Zilan, korunma amaçlı önerileri şu şekilde sıraladı: Ortalama en az 2 buçuk-3 litre su tüketilmesi, kahvaltılarda yağlı gıdalardan kaçınılarak daha çok sebze ağırlıklı ve hafif bir kahvaltı yapılması; gün içinde bu beslenme düzeninin korunması. Ayrıca gölgede bile hissedilen sıcaklığın terlemeye ve elektrolit kaybına neden olabileceğinin unutulmaması gerektiğini belirtti.
Tarım ve yol işçileri gibi dış mekânda çalışan grupların aralarda kaybolan sıvıları ve mineralleri yerine koymak için soda, meyve suyu gibi elektrolit ve vitamin desteği sağlayan içecekleri tüketmeleri önerildi.
Yanlış bilinenler ve uyarılar
Zilan, halk arasında yaygın birkaç yanlışa dikkat çekti: yaz aylarında çayın harareti aldığı algısının doğru olmadığını, tuzlu ayranın fazla hararet aldığını; çocuklarda yüksek ateş görüldüğünde hemen ateş düşürücü kullanımının karaciğer ve böbrekler üzerinde ek yük oluşturabileceğini ifade etti. Bu nedenle öncelikle sıvı-elektrolit dengesinin korunması gerektiğinin altını çizdi.
Araç içinde klima açıkken, araç hareket halinde olmadığında klimanın soğutma etkisini yitirdiğini; bu yüzden araçta bırakılan hayvanlar ve küçük çocukların hızla sıvı kaybına uğrayabileceğini ve ağır sonuçlar doğurabileceğini söyledi. Ayrıca açıkta satılan gıdaların tüketiminden kaçınılması, açık renkli, bol ve sıkmayan kıyafetler tercih edilmesi; yoğun fiziksel aktivitelerin öğle saatleri yerine sabah erken veya akşamüstü yapılması gerektiği vurgulandı. Kapalı alanların iyi havalandırılması, sık duş alınması ve dışarı çıkıldığında en az 30 faktörlü güneş koruyucu kullanılması önerildi.
GÜNEŞ ÇARPMASI VE GÜNEŞ HALSİZLİĞİ İLE İLGİLİ ÖNEMLİ UYARILARDA BULUNAN UZMANLAR, “SAAT 10.00 İLE 16.00 ARASINDA DIŞARI ÇIKILMAMALI” UYARISINDA BULUNDU.
