Uzm. Dr. Şengül Can Duman: "İki doz KKK aşısı yüzde 97 koruma sağlar"
Memorial Antalya Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü'nden Uzm. Dr. Şengül Can Duman, kızamık vakalarındaki artışı ve aşılamanın önemini değerlendirdi.
Vakalar ve küresel durum
Son dönemde tamamen önlenebilir bir hastalık olan kızamık yeniden yükselişe geçti. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNICEF’in 2025 verilerine göre, Avrupa Bölgesi’nde 2024 yılında 127 bini aşkın kızamık vakası bildirildi ve bu sayı son 25 yılın en yüksek seviyesi oldu. Türkiye’de de önceki yıllara kıyasla vaka sayılarının belirgin şekilde arttığı belirtiliyor.
Bulaşma, belirtiler ve risk grupları
Uzm. Dr. Şengül Can Duman, kızamığın havayoluyla bulaşan viral bir hastalık olduğunu belirterek şunları söyledi: "Enfekte bir kişi, ortalama 18 kişiye virüsü yayabilir. Belirtiler yüksek ateş, öksürük, burun akıntısı, gözlerde kızarıklık ve karakteristik döküntüyle başlar. Ancak asıl tehlike komplikasyonlardadır. Zatürre, beyin iltihabı (ensefalit) ve nadir olsa da ölümcül sonuçlar doğurabilir. Özellikle 5 yaş altı çocuklar ve bağışıklığı baskılanmış bireyler risk altındadır. DSÖ’ye göre, küresel olarak kızamık hâlâ çocuk ölümlerinin önde gelen nedenlerinden biridir."
Aşılama geçmişi ve mevcut tehditler
Duman, Türkiye'de yıllardır uygulanan aşılama programıyla kızamığın önemli ölçüde kontrol altına alındığını vurguladı: "İki doz kızamık-kızamıkçık-kabakulak (KKK) aşısı sayesinde vaka sayıları tek hanelere kadar düşmüştür." Ancak son dönemde ortaya çıkan durumun nedenlerini şöyle açıkladı: "Pandemi sonrası aşı kapsama oranlarında yaşanan düşüş ve aşı tereddüdünün yayılması tabloyu değiştirmiştir. Pandemi sırasında yayılan yanlış bilgiler bu eğilimi körüklemiştir. Mitler; örneğin aşıların otizm yaptığı iddiası yıllardır çürütülmüş olsa da sosyal medya üzerinden hızla yayılmıştır."
Aşı kapsama oranları ve salgının kaynakları
Uzm. Dr. Duman, Sağlık Bakanlığı verilerine atıfta bulunarak birinci doz aşı oranlarının yaklaşık yüzde 95 civarında olduğunu, ancak bölgesel eşitsizlikler ve eksik dozlar nedeniyle toplum bağışıklığının zayıfladığını belirtti. "Aşısız veya eksik aşılı çocuklar salgının ana kaynağıdır. Ayrıca göç hareketleri ve uluslararası seyahatler ithal vakaları artırmaktadır" dedi.
Toplumsal sonuçlar ve uzman görüşü
Duman, aşı karşıtlığının toplumsal etkilerine dikkat çekerek şunları kaydetti: "Toplum bağışıklığı için yüzde 95’in üzerinde kapsama gerekir; bu eşik altına düşüldüğünde virüs savunmasız gruplara sıçrar. Hastalık geçiren çocuklar zatürre veya ensefalitle hastaneye yatmaktadır. Uzmanlar, aşıların güvenli ve etkili olduğunu binlerce çalışma ile kanıtlamaktadır. İki doz KKK aşısı yüzde 97 koruma sağlar."
Öneriler ve sorumluluk
Uzm. Dr. Şengül Can Duman, aşıların insanlık tarihindeki en büyük sağlık başarılarından biri olduğunu vurgulayarak ailelere, sağlık çalışanlarına ve topluma şu çağrıda bulundu: "Bu salgın, aşıların değerini bir kez daha hatırlatmaktadır. Kızamık gibi yok edilebilir bir hastalığın geri dönmesine izin vermek sadece bireysel bir tercih değil, topluma karşı bir sorumluluk ihmalidir. Ebeveynler, çocuklarının aşı takvimini gözden geçirerek; sağlık çalışanları doğru bilgiyle tereddütleri gidererek; toplum ise dayanışmayla bu zinciri güçlendirerek harekete geçmelidir. Aşılar güvenlidir, etkilidir ve milyonlarca hayat kurtarmıştır. Gelecek nesillerin kızamıkla tanışmaması ailelerin elindedir."
ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI UZMANI UZM. DR. ŞENGÜL CAN DUMAN
