Uzm. Dr. İrem Özçelik uyardı: sıcak çarpması yaşamı tehdit edebilir
Memorial Antalya Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü'nden Uzm. Dr. İrem Özçelik, yaz aylarında sıklığı artan sıcak çarpması hakkında uyarılarda bulundu. Özçelik, sıcak çarpmasının erken müdahale edildiğinde genellikle kalıcı hasar bırakmadığını; ancak müdahale geciktiğinde böbrek yetmezliği, beyin hasarı ve ölüm riski taşıdığını belirtti.
Sıcak çarpmasının mekanizması ve risk oluşturduğu ortamlar
Özçelik, sıcak çarpmasının vücut ısısının kontrol mekanizmalarının bozulması sonucu ortaya çıktığını ve bunun hayati tehlike oluşturabilen bir acil durum olduğunu vurguladı. Vücut 40°C ve üzeri sıcaklığa ulaştığında terleme mekanizması yetersiz kalır, ısı dağılımı bozulur ve organ hasarları başlamaya başlar. Sıcak çarpması yalnızca güneş altında değil, kapalı, havasız ve çok sıcak ortamlarda da gelişebilir; park halindeki araçların iç sıcaklığı yaz aylarında dakikalar içinde tehlikeli seviyelere ulaşır, bu nedenle çocuklar, yaşlılar ve evcil hayvanlar araçta bırakılmamalıdır.
Belirtiler
Sıcak çarpması genellikle ani başlar. Özçelik, belirtiler arasında yüksek vücut sıcaklığı (40°C ve üzeri), sıcak ve kızarık cilt, şiddetli baş ağrısı, baş dönmesi, bulantı, kusma, hızlı nabız ve hızlı nefes alma, kas krampları, bilinç bulanıklığı, kafa karışıklığı ve bayılma olduğunu belirtti. Bu belirtilerden herhangi biri görülürse hızlı hareket edilmelidir.
Kimler daha fazla risk altında
Risk grubunda yer alanlar arasında 65 yaş üstü bireyler, bebekler ve küçük çocuklar, kalp, tansiyon ve diyabet gibi kronik hastalığı bulunanlar, aşırı kilolu kişiler, alkol veya bazı ilaçları kullananlar ile açık alanda uzun süre kalanlar, tarım işçileri ve sporcular bulunuyor. Bu kişilerin sıcak havalarda daha dikkatli olması gerekiyor.
Önleme: 7 önemli ipucu
Özçelik'in önerileri, sıcak çarpmasını önlemeye yönelik pratik önlemleri içeriyor:
1. Susamasanız bile günde en az 2,5–3 litre su tüketin; kalp veya böbrek hastalığı nedeniyle sıvı kısıtlaması olanlar doktor önerisine uyacaktır.
2. Alkol, yoğun kafeinli ve şekerli içeceklerden kaçının.
3. Bebekler susadıklarını ifade edemez; yaşlılarda susama hissi azalır; bu nedenle düzenli olarak su içmelerini sağlayın.
4. Uzun süre sıcakta çalışan veya yoğun fiziksel aktivite yapanlar doktor önerisi doğrultusunda sade maden suyu ya da şekersiz elektrolit içeren içecekler tercih edebilir.
5. Güneşin en dik olduğu 11.00–16.00 saatleri arasında mümkün olduğunca dışarı çıkmayın; pamuklu, bol ve açık renkli kıyafetlerle güneş gözlüğü kullanın.
6. Klima veya vantilatörle serin kalın; serin duşlar alarak vücut ısısını düşürün.
7. Ağır fiziksel aktivitelerden kaçının ve risk grubundaki kişileri sık sık kontrol edin.
Belirti gördüğünüzde ilk yapılacaklar
İlk müdahalenin hayati önem taşıdığını vurgulayan Özçelik, uygulaması gereken adımları şöyle sıraladı: şüphe durumunda kişiyi serin bir yere alın, kıyafetlerini gevşetin veya fazla kıyafetleri çıkarın, boyun, koltuk altı ve kasık bölgesini serin ya da soğuk su ile ıslatın. Bilinci kapalı kişilere ağızdan su verilmemeli ve derhal 112 Acil aranarak tıbbi yardım istenmelidir.
Özetle, sıcak çarpmasında hızlı tanı ve müdahale kalıcı hasarı önleyebilir; gecikme ise böbrek yetmezliği, beyin hasarı ve ölüm gibi ağır sonuçlara yol açabilir. Yaz boyunca risk gruplarına karşı önlem almak ve belirtileri erken fark edip müdahale etmek hayati önem taşıyor.
MEMORİAL ANTALYA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI BÖLÜMÜ’NDEN UZM. DR. İREM ÖZÇELİK
