kanunun kabulü ve genel çerçeve:
Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, öğrenci affı ile yükseköğretime ilişkin çok sayıda yeniliği içeren Yükseköğretim Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifini kabul ederek yasalaştırdı. Düzenlemeler, öğretim üyelerinin statüleri, öğrencilere sağlanan ek haklar, disiplin süreçleri ve ortak araştırma merkezlerinin işleyişine kadar geniş bir alanı kapsıyor.
sözleşmeli istihdam, yaş haddi ve özlük hakları:
Kanuna göre Yükseköğretim Denetleme Kurulu üyelerinin Kurul’da geçen süreleri, ilgili özel kanun hükümlerine göre fiilen mesleklerinde geçirilen süre olarak kabul edilecek; terfi ve sınıf değişiklikleri hesabında değerlendirilecek. Üyelerin yaş haddine ilişkin ölçüt, üye seçilmeden önceki kadronun yaş haddine göre belirlenecek.
Öğretim üyelerinden, yaş haddini dolduracakları tarihten önce başvuran ve sözleşme tarihi itibarıyla öğretim üyesi kadrolarında bulunanlar, yükseköğretim kurumunun görüşü ve Yükseköğretim Kurulunun kararı ile emeklilik yaş hadlerini doldurdukları tarihten itibaren, en fazla yetmiş beş yaşını geçmemek üzere emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanıncaya kadar ikişer yıllık sürelerle sözleşmeli istihdam edilebilecek. Bu uygulamanın bölüm, program veya kurum bazında sınırlandırılmasına ve hizmet ile akademik kriterlere uygun yürütülmesine Yükseköğretim Kurulu yetkili kılınıyor.
Ayrıca, yaş haddinden sözleşmeli olarak çalıştırılan öğretim üyelerinin kadrolu oldukları sırada sahip oldukları özlük haklarının sözleşmeli dönemde de korunacağı; fiili çalışmaya bağlı ödemeler açısından her iki statü arasında uygulama birliği sağlanacağı yasal güvenceye bağlandı.
yurtdışı görevlendirmeler ve izin süreleri:
Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Topluluklarındaki yükseköğretim kurumlarından resmi davet alan öğretim elemanlarına, ilgili üniversite yönetim kurulunun kararı ve Milli Eğitim Bakanlığının onayı ile aylıklı izin tanınabilecek. Bu süre 3 yılı aşamayacak, ancak uluslararası antlaşmalarla kurulan üniversiteler ve Yükseköğretim Kurulunun taraf olduğu protokoller kapsamında bu süre 5 yıla kadar uzatılabilecek.
öğrenci affı, ek sınav hakkı ve uygulamalı eğitim düzenlemeleri:
Kanunla getirilen düzenlemeye göre, azami öğrenim süresi sonunda mezun olmayı hedefleyen son sınıf öğrencilerine, intörnlük eğitimi dönemi hariç olmak üzere, başarısız veya alamadıkları teorik ve uygulamalı tüm dersler için iki ek sınav veya tekrar hakkı
Azami öğrenim süresini dolduran ara sınıf öğrencilerine ise ek sınav hakkı verilmeyecek. Uygulamalı eğitim ve intörnlük eğitimine ilişkin esasların belirlenmesi yetkisi Yükseköğretim Kuruluna bırakıldı.
disiplin süreçleri ve akademik etik:
Akademik etik ihlallerine yönelik yaptırımlar genişletildi; kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından üretilmiş yayın ve çalışmaları atama, yükselme, unvan veya derece kazanmak amacıyla kullananlar ile bu tür işleri başkaları adına yapan veya aracılık edenlere de meslekten çıkarma cezası uygulanabilecek.
Disiplin soruşturmalarına ilişkin usul ve esaslar, Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararları göz önünde bulundurularak baştan düzenlenecek. Yeni kurguda hukuki güvenlik, belirlilik ve dinlenilme hakkı öncelikli olacak. Yeni hükümlere göre soruşturmacı tarafından gönderilecek ifade davet yazısında, hakkında ileri sürülen iddialar açıkça belirtilerek en az 7 gün süre verilecek; bu süre içinde sözlü veya yazılı ifade verilmediği takdirde dosyadaki mevcut delillerle işlem tesis edileceği bildirilecek. Soruşturma sonucunda savunma daveti alanlara da teklife esas eylem ve uygulanabilecek disiplin cezası bildirilerek en az 7 gün süre verilecek ve sürede savunma yapılmazsa savunma hakkından vazgeçmiş sayılacağı uyarılacak. Davet yazısında soruşturma evrakını inceleme hakkı da açıkça belirtilecek.
sağlık alanı, ek ödemeler ve araştırma merkezleri:
Tıpta uzmanlık mevzuatına göre yan dal uzmanlığı bulunan öğretim üyeleri ve araştırma görevlileri için ek ödeme tavan oranı, Sağlık Bakanlığında görev yapan emsallerinin aldığı ödeme oranına eşitlenecek.
Ortak araştırma merkezlerinde görevlendirilen öğretim elemanları, kendi üniversitelerinde yürütülen döner sermaye faaliyetlerine katkıları da dikkate alınarak mevzuat kapsamında ek ödemeden yararlanmaya devam edecek. Proje gelirlerinden alınan dayanıklı taşınırlar koordinatör üniversitenin envanterine kaydedilerek proje kapsamındaki ortak uygulama ve araştırma merkezi üniversitelerine özgülenebilecek. Proje tamamlandığında dayanıklı taşınırların hangi yükseköğretim kurumuna bedelsiz devir edileceğine ortak uygulama ve araştırma merkezi yönetim kurulu karar verecek. Koordinatör üniversite değiştiğinde ise ortak merkezin borç, alacak ve nakit bakiyeleri yeni koordinatöre aktarılacak.
Ayrıca, Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu kapsamında birlikte kullanımdaki sağlık tesislerinin bir önceki yıl gayrisafi hasılatının yüzde 2,5'i dikkate alınarak, bu üniversitelerde yürütülen bilimsel araştırma projelerinin desteklenmesi amacıyla o yıla ait merkezi yönetim bütçesinden ilgili üniversite bütçesine ödenek aktarılacak. Bir sağlık tesisinin birden fazla üniversiteyle protokolü varsa bu yüzde 2,5 oranı, üniversitelerin o tesiste görevlendirdiği öğretim elemanı sayısıyla orantılı şekilde bölüşülecek. Uygulamanın usul ve esasları, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Sağlık Bakanlığının uygun görüşü alınarak Yükseköğretim Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek.
Yükseköğretim Kurulu, kanunun verdiği yetkiler çerçevesinde uygulama sınırlarını, kriterleri ve esasları düzenleyecek; uygulamadaki ayrıntılar yönetmelik ve kararlarla netleştirilecek. Kabul edilen düzenlemeler, yükseköğretimde istihdam esnekliği, öğrenci hakları ve araştırma altyapısının güçlendirilmesi hedeflerine odaklanıyor.
