Üç kıta ve 50 ülkenin tohumlarıyla oluşan bahçe
Samsun'da yaşayan 74 yaşındaki emekli öğretmen Hakkı Albayrak, yıllar içinde topladığı tohumlarla evinin bahçesini adeta bir 'dünya bahçesi'ne dönüştürdü. Üç kıta ve 50 farklı ülkeden getirdiği örneklerle yaklaşık 20 yıldır yürüttüğü çalışmada 200 türü denedi; bunların 120'sini Karadeniz iklimine uyumlu hale getirmeyi başardı.
Bahçeden dünya rotası:
Yurt dışındaki görevleri ve gezileri sırasında edindiği tohumları ülkeye taşıyan Albayrak, seracılık kullanmadan doğal örtü ve açık alan şartlarında üretim yapıyor. Bahçesinde Çin fasulyesinden Kızılderili muzuna (pawpaw), Hindistan ağaç kavunundan Meksika avokadosuna; California fındığından Japon elmasına kadar geniş bir ürün yelpazesi yer alıyor. Ayrıca goji berry ve Frenk üzümü gibi farklı coğrafyalara özgü türlerle birlikte mor, siyah, kahverengi, turuncu ve sarı domatesler ile mor patates gibi Türkiye'de yaygın olmayan çeşitleri de yetiştiriyor.
Denemeler, uyum ve akademik ilgi:
Albayrak, subtropikal üretime Peru kökenli pepino ile başladığını ve amacının ithal edilen bazı ürünleri yerel koşullarda yetiştirmek olduğunu belirtiyor: 'Yaklaşık 200 çeşit ürünü denedim. Bunların 120'si Karadeniz iklimine uyum sağladı.' Başarılı ürünler arasında pepino, avokado, güz yemişi ve pawpaw bulunuyor.
Bahçede yetişen pawpaw üzerine Ondokuz Mayıs Üniversitesi'nden (OMÜ) bir akademisyenin öğrenci gözetimleri sonucu yürüttüğü çalışmada bu meyvenin uzun süre tokluk hissi verdiği dikkati çekti. Bu gözlem sonrası pawpaw ve benzeri türlere karşı ilgi arttı ve farklı üreticiler konuyla ilgilenmeye başladı.
Avokado üretimi ise iklim ve bakım şartlarına bağlı olarak dalgalanma gösteriyor. Albayrak, tam verim alındığında yılda yaklaşık 1 ton ürün elde edilebileceğini belirtirken geçmiş yıllarda meyve tutumu olsa da kayıplar yaşandığını aktarıyor: 'İki yıl önce yaklaşık 2 bin meyve tutumu olmasına rağmen 300 adet hasat yapabildim. Meyveler küçükken dökülüyordu; sulamayı artırdıktan sonra dökülmeler büyük ölçüde sona erdi. Bu yıl yaklaşık 300 adet avokado hasadı bekliyorum.' Avokadoların boyutu da dikkat çekiyor; en küçüklerin 250 gramdan başladığını ve geçen yıl 400 gramlık avokadoların tanesinin 100 liraya satıldığını, bu yıl ise tanesinin büyüklüğüne göre 70 ile 100 lira arasında satışa sunulacağını söylüyor.
Albayrak, bahçesinde yetiştirdiği meyve, sebze ve fidanların özellikle organik üretimle ilgilenen tüketiciler tarafından yoğun ilgi gördüğünü ekliyor. Yıllara yayılan deneme-uyum süreci ve doğal üretim yaklaşımı, bahçeyi hem yerel pazar için alternatif bir üretim alanı hem de türlerin adaptasyonuna dair uygulamalı bir örnek haline getiriyor.
YURT DIŞINDA GÖREV YAPTIĞI VE ZİYARET ETTİĞİ ÜLKELERDE GÖRDÜĞÜ MEYVE VE SEBZELERİN TOHUMLARINI TÜRKİYE'YE GETİREN HAKKI ALBAYRAK, SERACILIK KULLANMADAN DOĞAL ŞARTLARDA ÜRETİM YAPIYOR.
