TZOB Başkanı Şemsi Bayraktar’ın Mayıs değerlendirmesi
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Mayıs ayında üretici ile market fiyatları arasındaki farklılıklar ve girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Bayraktar’ın paylaştığı veriler, hem ürün bazında tüketici ile üretici arasındaki makasın boyutunu hem de gübre, yem ve enerji gibi temel girdilerdeki aylık ve yıllık eğilimleri ortaya koyuyor.
Üretici‑market fiyat farkları
Mayıs ayında üretici ile market arasındaki fiyat farkının en fazla olduğu ürün elma oldu; fark yüzde 388,5 ile kayda geçti. Bunu yüzde 278,6 ile havuç, yüzde 215,3 ile kabak, yüzde 206,5 ile fındık ve yüzde 195,7 ile marul izledi. Farkların çarpan olarak ifadesi şu şekilde: elma 4,9 kat, havuç 3,8 kat, kabak 3,2 kat, fındık 3,1 kat ve marul 3 kat daha pahalı satıldı.
Üretici ve market fiyatlarına örnekler: üreticide 18 lira 75 kuruş olan elma markette 91 lira 59 kuruş; üreticide 15 lira olan havuç markette 56 lira 79 kuruş; üreticide 14 lira 75 kuruş olan kabak markette 46 lira 51 kuruş; üreticide 410 lira olan fındık markette 1.256 lira; üreticide 18 lira olan marul markette 53 lira 23 kuruş satıldı.
Market fiyatları
Bayraktar’ın verdiği bilgilere göre Mayıs ayında takip edilen 36 üründen market fiyatı 22 üründe arttı, 13 üründe düştü, 1 üründe değişim olmadı. Markette fiyatı en çok artan ürün yüzde 44,7 ile kuru soğan oldu. Kuru soğandaki artışı yüzde 32,7 ile patates, yüzde 27,3 ile limon, yüzde 20,1 ile havuç ve yüzde 19,1 ile yumurta izledi.
Markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 54,3 ile sivri biber olurken; sivri biberi yüzde 34,7 ile çilek, yüzde 33,5 ile marul, yüzde 32,7 ile domates, yüzde 13,8 ile yeşil soğan takip etti.
Üretici fiyatları
Üreticide takip edilen 28 üründen 9unda fiyat artışı, 9unda fiyat düşüşü, 10unda ise değişim olmadığı bildirildi. Üreticide en çok fiyat artışı yüzde 77,2 ile kuru soğanda görüldü. Kuru soğandaki artışı yüzde 45,5 ile patates, yüzde 43,8 ile limon, yüzde 36,4 ile havuç ve yüzde 24,8 ile maydanoz izledi.
Üreticide en fazla fiyat düşüşü yüzde 54,7 ile domateste kaydedildi. Domatesteki düşüşü yüzde 50,8 ile kabak, yüzde 47,4 ile sivri biber, yüzde 38,1 ile salatalık ve yüzde 27,8 ile patlıcan takip etti.
Üretici fiyat değişimlerinin nedenleri
Bayraktar, üretici fiyatlarındaki farklılıkların bölgesel ve mevsimsel dinamiklerden kaynaklandığını belirtti. Buna göre İç Anadolu Bölgesinde depolarda kuru soğan ve patates kalmaması ile Çukurova ve İzmirde hasadın yeni başlaması arzı düşürdü ve fiyatları artırdı. Limonun depoya girmesi nedeniyle depo maliyetlerinin fiyatları yükselttiği, havuçta tarla ürünü azalması nedeniyle arzın düştüğü ifade edildi. Öte yandan hava koşullarının iyi gitmesiyle verimin artması, domates, kabak, sivri biber, salatalık ve patlıcanta üretici fiyatlarının düşmesine yol açtı.
Girdi fiyatlarında yaşanan değişimler
Ziraat odalarından alınan fiyat verilerine göre Mayıs ayında aylık bazda gübre fiyatlarında sınırlı artışlar ve bazı düşüşler görüldü. 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2,3, DAP gübresi yüzde 0,9, amonyum sülfat gübresi yüzde 0,8 arttı. Buna karşılık amonyum nitrat gübresi yüzde 1,6 ve ÜRE gübresi yüzde 0,8 oranında aylık düşüş gösterdi.
Yıllık bazda gübre fiyatlarındaki artışlar göze çarpıyor: son bir yılda amonyum sülfat yüzde 85,4, amonyum nitrat yüzde 82,2, ÜRE yüzde 70,8, 20.20.0 kompoze yüzde 60,7 ve DAP yüzde 57 oranında yükseldi.
Mayıs ayında aylık bazda besi yemi ve süt yemi fiyatları yüzde 1,4 arttı. Son bir yılda ise besi yemi yüzde 35,4, süt yemi yüzde 32,9 oranında yükseldi. Enerji ve ilaç giderlerinde yıllık artışlar şöyle: elektrik yüzde 25,1, tarım ilacı yüzde 27,8. Mayıs ayında mazot fiyatı aylık bazda yüzde 7,3 düşerken yıllık olarak yüzde 43,6 artış gösterdi.
Bayraktar’ın açıkladığı bu veriler, Mayıs ayına ilişkin üretim ve maliyet dinamiklerini sektörel ve bölgesel açıdan özetleyerek tüketici ile üretici fiyatları arasındaki makas ve girdi maliyetlerinin eğilimini ortaya koyuyor.
TÜRKİYE ZİRAAT ODALARI BİRLİĞİ (TZOB) GENEL BAŞKANI ŞEMSİ BAYRAKTAR ÜRETİCİ MARKET İLE GİRDİ FİYATLARINDA YAŞANAN DEĞİŞİMLER HAKKINDA KONUŞTU.
