BM 81. Genel Kurul marjındaki kritik zirve ve katılımcılar:
Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu çerçevesinde düzenlenen ABD-İran görüşmeleri için bir araya gelen liderler arasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, Ürdün Kralı II. Abdullah ve Irak Başbakanı Ali ez-Zeydi gibi isimler yer aldı. Toplantıda Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi üyesi ülkeler de temsil edildi.
Salona girişte ABD Başkanı Donald Trump ile selamlaşan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın başkanlık ettiği heyete yönelik sözleri toplantının dikkat çeken anlarından biri oldu.
Erdoğan'a yönelik övgü ve 'çetin ceviz' tanımı:
Trump, Erdoğan’a ithafen salondaki selamlaşma sırasında ifadeler kullanarak Cumhurbaşkanı’nı övdü ve kendisini "çetin ceviz" olarak nitelendirdi. Trump, "Kendisi zorlu bir adam ama onu yine de seviyorum. En çetin adam bu ama onu yine de seviyorum" sözlerini kullandı. Konuşmasında Erdoğan için "harika biri" ve "benim dostum" ifadelerini de tekrarladı.
Trump, BM toplantıları sırasında Gazze konusu bahsini gündeme getirirken Erdoğan’ı işaret ederek, aynı aktörlerin kısa sürede barışa ulaşarak yüz binlerce hayatı kurtardıklarını ileri sürdü. Bu vurgu, toplantıda bölgesel krizlerin çözümünde liderlerin rolüne dikkat çekti.
İran'a ilişkin açıklamalar ve askeri-vakfi iddiaları:
Zirvedeki konuşmasına İran odaklı değerlendirmelerle başlayan Trump, Başkanlık Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner tarafından yürütülen ara buluculuk görüşmelerinin "çok verimli" geçtiğini ve bir anlaşma yönünde "güçlü bir ivme" olduğunu belirtti.
Trump, ABD operasyonlarının İran üzerinde ağır etkiler yarattığını savundu; bu kapsamda, İran'ın askeri kapasitesine dair olarak "silah fabrikalarının yüzde 90'ından fazlası", "450 balistik füze depolama tesisi" ve "800 insansız hava aracı depolama tesisi"nin yok edildiğini öne sürdü. Ayrıca İran ekonomisinin ciddi kayıplar yaşadığını belirterek ülkenin gittikçe izole edildiğini söyledi.
Hürmüz Boğazı'ndaki deniz güvenliği ve enerji sevkiyatıyla ilgili Trump, ABD Donanması'nın geçiş yollarını mayınlardan temizlediğini ve bölgeden çıkarılan petrol sevkiyatına refakat edildiğini ifade etti. Trump, söz konusu refakat kapsamında 1 milyar varilden fazla petrolün güvenliğinin sağlandığını ve boğazdan gece başına 25 ila 30 gemi geçirildiğini söyledi. Bu uygulamayı "çelik duvar" olarak nitelendirdi.
Trump ayrıca İran tehdidini ortadan kaldırma ve nükleer silah edinmesini engelleme hedefini vurguladı; bunun için gerekirse bazı tesislerin daha hedef alınabileceğini belirtti ve "Kazma Dağı"ndan bahsederek o bölgedeki faaliyetlere dikkat çektiklerini söyledi.
Toparlanma ve diplomasi vurgusu:
Konuşmasında Gazze'ye yapılan insani yardımlara da değinen Trump, masadaki ülkelerin milyarlarca dolar harcayarak Gazze'yi ayağa kaldırma çabalarını övdü ve esas hedefin "insanlara yardım" olduğunu aktardı. Trump, İran ile durumun ara seçimlerin ardından sonlanabileceği beklentisini de dile getirerek sürecin hızla tamamlanabileceğini iddia etti.
Toplantı sırasında Trump'ın Erdoğan'a yönelik olumlu ifadeleri, iki ülke liderinin bölgesel krizler ve diplomasi üzerindeki etkisine ilişkin değerlendirmelerin merkezine oturdu. Zirvede hem askeri vurgular hem de diplomasi ve insani yardımın önemine dair mesajlar öne çıktı.
TRUMP'TAN CUMHURBAŞKANI ERDOĞAN’A ÖVGÜLER: "HARİKA BİR ADAM, O TAM BİR SERT ADAM, ONUNLA UĞRAŞMAYIN"
