Trabzon'da deprem değerlendirmesi: Denizdeki sarsıntı sınırlı, asıl tehlike karada
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Jeofizik Mühendisliği Bölümü Sismoloji Ana Bilim Dalı Dr. Öğr. Üyesi Özgenç Akın, Trabzon'un risksiz bir bölge olmadığını, önceki gün denizde oluşan depremin büyüklüğünün küçük olduğunu ancak asıl tehdidin Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) olduğunu söyledi.
Olay ve ölçümler
Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) verilerine göre deprem, önceki gün saat 23.15'te, Trabzon Ortahisar açıklarında yaklaşık 28 kilometre mesafede ve 3.8 büyüklüğünde kaydedildi. Akın, benzer sarsıntıların bölge için şaşırtıcı olmadığını belirtti ve bölgedeki fayların yıllardır izlendiğini vurguladı.
Zemin koşulları ve büyüklük–şiddet ayrımı
Akın, deprem büyüklüğü ile hissedilen şiddetin farklı kavramlar olduğunu anlatarak, özellikle alüvyal zeminler ve heyelanlı alanlarda yapıların daha fazla etkilendiğini söyledi. Türk Bina Deprem Yönetmeliği'ne uyulmasının önemini vurgulayan Akın, sağlam olmayan zeminlerde hissedilen şiddetin bölgesel haritalarda belirtilen yer ivmesinden (0.2 g) yüksek olabileceğine dikkat çekti. Son yaşanan olayda da sahile yakın alüvyal alanların daha fazla sallandığı belirtildi.
Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun önemi
Akın, denizdeki faylarda oluşan küçük depremlerin bölgeye sınırlı etkisi olduğunu, oysa Kuzey Anadolu Fay Zonu'nun çok daha büyük depremler üretebilme kapasitesi bulunduğunu ifade etti. Trabzon ile KAFZ arasındaki mesafenin yaklaşık 150 kilometre olduğunu belirterek, geçmişte 1939 Erzincan depremi (7.9) gibi büyük sarsıntıların Trabzon'da da can kayıplarıyla sonuçlandığını hatırlattı. Ayrıca Yedisu bölgesinde beklenen 7'den büyük bir depremin Trabzon için ciddi olumsuz etkileri olabileceği uyarısını yaptı.
Tsunami ve artçılar
Trabzon ve çevresinde hayatı olumsuz etkileyebilecek düzeyde bir tsunami riskinin olmadığını söyleyen Akın, deniz içerisindeki fayların etkisinin daha çok alüvyal alanlarda hissedildiğini belirtti. Sosyal medyada gözlemlenen "avizeler sallanmadı" yorumlarına açıklık getirerek, bunun nedeninin bölgeye yakın oluşu ve hissedilenin daha çok P dalgası türü bir vurma etkisi olması olduğunu ifade etti.
Artçılar ve alınması gereken önlemler
Artçı depremlerin tahmin edilmesinin güç olduğunu, genelde artçıların bir-iki derece daha düşük olabildiğini, ancak düşük olasılıkla küçük artçıların görülebileceğini belirten Akın, bu özel deprem bağlamında "çok korkulacak bir durum" görmediğini söyledi. Zarar görmemenin anahtarının ise yapıların Türk Bina Deprem Yönetmeliği'ne uygun tasarlanması ve zemin–yapı ilişkisinin doğru kurulması olduğunu vurguladı.
Özetle, Trabzon'da denizde kaydedilen küçük sarsıntılar sınırlı etki yaratırken, bölge için asıl riskin KAFZ ve yerel zemin koşulları olduğu, yapı güvenliğinin ise doğrudan insan kontrollü önlemlerle sağlanabileceği bildirildi.
KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ (KTÜ) JEOFİZİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ SİSMOLOJİ ANA BİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ DR. ÖZGENÇ AKIN, TRABZON’UN RİSKSİZ YA DA DEPREM TEHLİKESİ OLMAYAN BİR BÖLGE OLMADIĞINI BELİRTEREK, "DEPREM DENİZDEKİ BİR FAYDA MEYDANA GELDİ. BU FAYIN ÇOK BÜYÜK OLMADIĞINI BİLİYORUZ. ANCAK DEPREM AÇISINDAN DAHA ÖNEMLİ OLAN KUZEY ANADOLU FAY HATTI. ÇOK BÜYÜK DEPREMLER ÜRETEBİLEN BİR FAY HATTI. BİZİM BUNA UZAKLIĞIMIZ YAKLAŞIK 150 KİLOMETRE. DENİZ İÇERİSİNDEKİ DEPREMLERDEN ÇOK KUZEY ANADOLU FAY HATTINDA MEYDANA GELEBİLECEK DEPREMLER BÖLGEMİZİ ETKİLEYEBİLİR" DEDİ.
