Torbalı ovasında güneşte kuruyan domatesler:
İzmir'in Torbalı ilçesinde nisan ayında ekilen ve temmuz ayında hasadı başlayan domatesler, kavurucu güneş altında kurutulmak üzere tarlalara serildi. Kamyonlarla tarlaya taşınan ürünler, sabahın erken saatlerinde işçiler tarafından kesilip beyaz örtülere diziliyor; sıraya dizilen domatesler müşteri talebine göre kükürtlü veya tuzlu olarak yaklaşık bir hafta güneşte bekletilerek kurutuluyor.
Kurutma ve işçilik süreci:
Torbalı ovasındaki 50 bin dönümlük arazide çalışan yaklaşık bin işçi, domatesleri kavurucu sıcak altında seriyor. Kuruyan ürünler ilçedeki fabrikalara yönlendiriliyor; işletmelerde işlendikten sonra ortalama 170 TL fiyatla İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya gibi ülkelere ihraç ediliyor.
Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, süreci ve bölgenin potansiyelini şöyle anlattı: "Torbalı’da başlayan kuru domates üretimi yavaş yavaş ülke geneline yayılmaya başladı. Nem oranı ve güneş açısı domatesin kuruması açısından oldukça önemli. İşçi kardeşlerimiz tarafından ikiye bölünen domatesler, yaklaşık 7 gün boyunca güneşin altında kalıyor. Sonra toplanıyor ve işletmelere gönderiliyor. İşletmelerde de işlenip ihraç ediliyor. Tarıma dayalı sanayinin gelişmesini istiyoruz. Çünkü önemli bir ovanın üzerindeyiz ve çok sayıda fabrikamız var. Buradaki fabrikalarımız, burada yetişen ürünleri işleyip dünyaya ihraç etsin."
Pazar ve ihracat detayları:
Olgun, Torbalı kuru domatesinin coğrafi işaret aldığını ve dünyada "Torbalı kuru domatesi" adıyla anıldığını vurguladı: "İtalyanlar kuru domatesi çok seviyor. İhracatta İtalya birinci sırada yer alıyor. Çünkü İtalyanlar bunu pizzada kullanıyor. Pizzaya tadını, lezzetini veren veya oradaki sosların temeli bizim domatesimiz. İtalyanlar özellikle bizim kuru domatesimizi tercih ediyorlar ve bu da dünyada büyük bir ilgi görüyor. Amerika Birleşik Devletleri ve Brezilya’da hamburger veya sandviçlerde kullanıyorlar. Son dönemde Hollanda’dan da çok büyük talep geldi. Hollandalılar salatada kullanıyorlar. Çiftçimiz de bu durumdan memnun."
Rekolte ve üretim hedefleri:
Torbalı Ovası'nda bu yıl domates ekimi yapılan alanın tamamı kurutmalık değil; önemli bölümü salçaya, bir kısmı ise kurutmaya ayrılıyor. Olgun, kurutmalığın payının arttığını ve bunun için çalışmalar yürütüldüğünü belirtti. Sezon bu yıl geç başladı; normalde Temmuz başında görülen kurutma görüntüleri bu kez Temmuz ayı sonunda başladı ve Ağustos boyunca devam edecek.
Üretici Kemal Saygıner hasatta artış olduğunu söyledi: "Sezona 10 gün önce başladık. Geçen yıl aldığımız yağışların, özellikle Torbalı’daki yağmurların bereketini bu kez hasatta görüyoruz. Bu yıl önceki yıla göre hasatta yaklaşık yüzde 15’lik bir artış var. Her sabah yaklaşık 16 kamyon ve 320 kişilik ekibimizle sabah saat 5 gibi tarlada hasada başlıyoruz. Buraya gelen mallarımız kamyonlarla sergimize dökülüyor. Dökülen ürünlerimiz çalışanlarımız tarafından tek tek ortadan ikiye bölünüyor. Akşam saatlerinde ise bir gün önceden kesilmiş ve kurumaya hazır hale gelmiş ürünlerin toplanması gerçekleştiriliyor. Fabrikamıza gönderdiğimiz bu ham maddeyi tamburlar, bantlar ve sarsaklar aracılığıyla ön elemeden geçirip yabancı maddelerden arındırıyoruz. Ardından kafeslerde ve soğuk havalarda müşterilerimizden gelecek siparişleri bekletiyoruz."
Saygıner, fidan dikiminin Mart ayında yapıldığını, dikimde yaşanan yaklaşık 10 günlük sel gecikmesinin hasada yansımalarına dair bilgi vererek üretim ve hedefleri özetledi: "Dikim sırasına göre kademeli olarak bu süreç ilerler. 6 günde bir olmak üzere toplam 42 günlük bir kurutma sürecimiz var. Toplamda 9 bin ile 10 bin ton arasında yaş domates keserek yaklaşık 600 ton civarında kuru domates elde etmeyi hedefliyoruz."
Torbalı'daki üretim, hem yerel ekonomiye istihdam sağlayan bir faaliyet hem de coğrafi işaretle desteklenen bir ihracat ürünü olarak öne çıkıyor; kurutmalık domateslerin farklı pazar talepleri, çiftçilere alternatif gelir kanalları sunmaya başladı.
İZMİR’İN TORBALI İLÇESİNDE YETİŞEN TONLARCA DOMATES, KURUTULMAK ÜZERE KAVURUCU GÜNEŞİN ALTINDA SERİLMEYE BAŞLANDI.
