Tokat'ta ıhlamur kalıplarla üç kuşaktır sürdürülen yazmacılık geleneği
Tokat'ta yaklaşık 6 asırlık geçmişe sahip el sanatlarından tahta baskı yazmacılık, geleneksel yöntemlerle dededen toruna aktarılmaya devam ediyor. Kentteki atölyelerde üretilen yazmalar, Anadolu kadınlarının duygularını ve yaşamını yansıtan motiflerle işleniyor ve üretim süreci üç kuşaktır değişmeden sürüyor.
Ihlamurun tercih nedenleri:
Ustalar baskı kalıbı olarak özellikle ıhlamur ağacı kullanıyor. Ihlamur ağacının kolay işlenebilmesi, yumuşak lifli dokusu ve boyayı içinde tutma özelliği, desenlerin kumaşa net ve kalıcı şekilde aktarılmasını sağlıyor. Bu fiziksel özellikler, el baskısının neden tercih edildiğini de açıklıyor: kumaş yırtılana dek renk ve görünümünü muhafaza eden dayanıklı ürünler ortaya çıkıyor.
Ustanın sözleri ve nesilden nesile aktarım:
53 yaşındaki Ahmet Turan Yaşin mesleğini aile boyu sürdürdüklerini belirtiyor ve şu ifadeleri kullanıyor: Aile boyu mesleğimizi yapıyoruz. Mesleğimi de çok sevdiğim için pek bir eğitim hayatım olmadı. Yıllardır aynı meslekte çıraklık, kalfalık yaptım ve usta olarak halen devam etmekteyim. El baskısının sebebi ürünlerin boyalarının sabit dayanıklı garantili olması kumaş yırtılana kadar aynı renkte ve görünümde kaldığı için tercih ediliyor. Ihlamur ağacının tercih edilmesinin sebebi kolay oyulan yumuşak bir ağaç olan lifleri dokuları boyayı emme özelliğine sahip olduğu için desenleri net bir şekilde kumaşın üzerine aktarıyor. 4 çocuğumdan 2 tanesi usta ayarında yetişti. Yeni nesil olanları da aynı şekilde yetiştirmeye devam ediyorum. Yanımızda yetişen çıraklar kalfalar oldu
Yaşin, mesleğin çıraklıktan ustalığa uzanan kademeli eğitimle aktarıldığını ve hem aile içinden hem de atölyeden yetişen yeni kuşaklarla geleneğin yaşatıldığını vurguluyor.
Güncel üretim ve kullanım:
Tokat'ta üretilen tahta baskılı yazmalar yalnızca geleneksel giysi unsuru değil; aynı zamanda aksesuar ve hediyelik eşyaya dönüşüyor. Kentte yazmalı ürünleri kullananlardan Buket Sarın uygulamayı şöyle anlatıyor: Üniversiteden arkadaşlarımız geldiğinde bu yazmaları öneriyorum. Hediyelik eşya ve aksesuar olarak kullanıyoruz
Atölyelerde sürdürülen geleneksel teknikler, hem estetik hem de dayanıklılık açısından kullanıcıların tercih sebeplerini destekliyor. Ustalar ve kalfalar, ıhlamur kalıpların sağladığı netlik ve rengin kalıcılığı sayesinde yazmacılığı geleceğe taşımaya devam ediyor.
BU MESLEĞİ DEDE MESLEĞİ OLDUĞU İÇİN TERCİH ETTİĞİNİ SÖYLEYEN AHMET TURAN YAŞİN, "YILLARDIR AYNI MESLEKTE ÇIRAKLIK, KALFALIK YAPTIM VE USTA OLARAK HALEN DEVAM ETMEKTEYİM" DEDİ.