Tercih sürecinde yeni parametre: yapay zeka
YKS sonuçlarının açıklanmasıyla başlayan tercih dönemi, artık sadece puan ve bölüm popülerliğine göre karar verilecek bir süreç değil. Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi İşletme Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Gül Çiçek Zengin Bintaş, adaylara tercihlerini yaparken yapay zekanın iş dünyasını nasıl dönüştürdüğünü göz önünde bulundurmaları gerektiğini söyledi. Bintaş, yapay zekanın muhasebeden hukuka, sağlıktan işletmeye kadar birçok alanda rutin işleri devralacağına, çalışanların ise verileri yorumlayan, analiz yapan ve karar veren konuma geleceğine dikkat çekti.
Mesleklerin dönüşümü ve yetkinlik ihtiyacı:
Bintaş, yapay zekanın meslekleri yok etmekten çok dönüştüreceğini vurguladı: 'Yapay zeka mesleklerin bazılarını yok edecek' diyorlar ama aslında yapay zeka meslekleri dönüştürecek. Bir muhasebeci veri girişi yapmak yerine verileri yorumlar hale gelecek. Bir avukat sözleşme hazırlamak yerine sözleşme metinlerini daha iyi analiz edecek. Doktorluk tabii ki devam edecek ama yapay zeka desteğiyle teşhis süreçleri kısalacak.'
Bu çerçevede Bintaş, adaylara sadece bölüm seçimi yapmalarını değil; seçilecek alana uygun teknoloji kullanımı, analitik düşünme, problem çözme ve etkin iletişim becerilerini geliştirmelerini tavsiye etti. Yapay zekanın rutin operasyonları üstlenmesiyle, insan unsurunun daha yaratıcı, eleştirel ve stratejik roller üstleneceği belirtildi.
Tercih, ilgi ve yetenek ekseninde olmalı:
Dr. Bintaş, öğrencilerin tercihlerini sıralama veya bölümün popülerliği temelinde yapmamaları gerektiğini söyledi: 'YKS bir sonuç ama hayatın tamamı değil. Asıl hayat şimdi yapılacak tercihlerle başlayacak.' İstemediği bir bölümü sadece sıralaması yettiği için okumak, uzun vadede başarıyı engelleyebilir. Bu nedenle gençlerin kendi ilgi alanlarına ve yeteneklerine öncelik vermesi önem taşıyor.
Ailelerin tutumuna da değinen Bintaş, Türk kültüründe sıkça rastlanan ebeveyn beklentilerinin gençlerin tercihlerini şekillendirdiğini, bunun yerine gençlere kendi kararlarını verme alanı tanınmasının gerektiğini belirtti: 'Bu mesleği aileler değil, gençler yapacak. Bu yüzden gençler mutlaka kendi tercihlerini yapmalı.'
Üniversite eğitiminin tek başına kariyeri garantilemediğini söyleyen Bintaş, diplomanın bir anahtar olduğunu; ancak gençlerin eğitimleri boyunca projeler, takım çalışmaları ve pratik deneyimlerle problem çözme, teknoloji kullanımı, analitik ve iletişim becerilerini geliştirmeleri gerektiğini vurguladı. İşverenlerin mezunlarda sadece akademik başarıya değil, hangi projelerde yer aldıklarına, sosyal faaliyetlere ve girişimcilik çabalarına da baktığı hatırlatıldı.
Kocaeli Sağlık ve Teknoloji Üniversitesi örneğinde Bintaş, öğrencilere uygulamalı deneyim kazandırmak amacıyla her dönem farklı departmanlarda sektör temsilcileriyle eşleştirme yaptıklarını anlattı. Böylece öğrenciler staj dönemine gelmeden önce işletmenin tüm departmanlarını tanıyor ve hangi alanın kendileri için uygun olduğunu görme fırsatı buluyorlar. Bu yaklaşım, öğrencilerin mezun olmadan önce sanayide bir yıl çalışarak kazanabilecekleri deneyime yakın pratik kazanımlar elde etmelerini sağlıyor.
Konuşmasını meslek seçiminde duygu ve motivasyonun önemine dikkat çekerek tamamlayan Bintaş, 'Hangi mesleği okursanız okuyun, eğer o mesleği severek ve mutlu şekilde yaparsanız sürdürülebilirliği sağlarsanız başarılı olursunuz' diyerek adaylara tutkuyla yapabilecekleri alanları tercih etmeleri çağrısında bulundu.
Özetle, YKS sonrası tercih yaparken adayların puan ve sıralamanın yanı sıra yapay zekanın iş süreçlerine etkisini, teknoloji ve analitik becerileri geliştirme gerekliliğini ve kendi ilgi-yetenek dengelerini dikkate almaları gerekiyor.
YKS sonrası tercih uyarısı: "Yapay zeka çağını göz ardı etmeyin"
