konferansın açılışı ve amacı:
Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi ile OMÜ Tarih Topluluğu iş birliğiyle düzenlenen "Tarihsel Süreçte Cumhuriyet ve Kazanımları" konferansı, 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı kapsamında gerçekleştirildi. Program saygı duruşu ve İstiklal Marşı ile başladı; açılış konuşmasını yapan Dr. Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu Cumhuriyetin hem bağımsızlık iradesini hem de ortak geleceğe duyulan inancı temsil ettiğini vurguladı.
üniversitenin tarihsel sorumluluğu:
Murzioğlu konuşmasında, üniversitelerin tarihi mirası bilimsel bir bakışla ele alma ve gelecek kuşaklara aktarma sorumluluğuna dikkat çekti. Konuşmada, "Üniversiteler ve akademik kurumlar olarak görevimiz, tarihsel mirasımızı bilimsel bir anlayışla ele almak, sorgulamak ve gelecek kuşaklara aktarmaktır" sözleri öne çıktı. Bu yaklaşım, konferansın tarihsel süreci anlatırken eleştirel ve belge odaklı bir perspektif benimseyeceğinin de işareti oldu.
cumhuriyete giden tarihi süreç:
Programda söz alan Prof. Dr. Serpil Sürmeli Cumhuriyet'e giden süreci hukuki ve siyasal aşamalarıyla ayrıntılı biçimde anlattı. Mondros Mütarekesi sonrasında başlayan işgaller ve bu dönemde Türk milletinin hukuk zemininde örgütlenme çabaları, Müdâfaa-i Hukuk cemiyetlerinin kuruluşları ve Paris Barış Konferansı'ndaki girişimler üzerinden değerlendirildi.
Sürmeli, 15 Mayıs 1919 tarihinde İzmir'in işgalini milli mücadelenin dönüm noktalarından biri olarak nitelendirdi ve İzmir'in kurtuluşunun Anadolu kurtuluşuyla iç içe geçtiğini vurguladı. Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun'a çıkışı sonrası başlayan örgütlenme süreci Amasya Genelgesi, Erzurum ve Sivas Kongreleri bağlamında ele alındı; Amasya Genelgesi'ndeki "Yurdun bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" ifadesi Milli Mücadele'nin temel yaklaşımını ortaya koyan bir metin olarak öne çıkarıldı.
Prof. Dr. Sürmeli, kongreler aracılığıyla şekillenen milli iradenin mücadelede belirleyici olduğuna dikkat çekti ve Misak-ı Milli'nin kabulü ile 23 Nisan 1920'de açılan Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin (TBMM) milli egemenlik anlayışını pratiğe dökmedeki rolünü tartıştı.
Konuşmada, askeri ve diplomatik süreçlerin ardından imzalanan Lozan Antlaşması'nın Türkiye'nin bağımsızlığının uluslararası alanda tanınması bakımından taşıdığı önem de vurgulandı. Basının rolüne ilişkin bölümde ise Mustafa Kemal Paşa'nın 22 Eylül 1923'te Avusturyalı gazeteci Hans Lazar'a verdiği röportajda kullandığı "cumhuriyet" ifadesinin basın yoluyla kamuoyuna yansıma süreci ele alındı; İkdam gazetesinden Meczî Sadrettin Sayman'ın gelişmeleri 23 Eylül'de yayımlaması basın tarihi açısından örnek gösterildi.
cumhuriyetin ilanı ve anlamı:
Prof. Dr. Sürmeli, Cumhuriyet'in 29 Ekim 1923'te ilan edilmesi ve Mustafa Kemal Atatürk'ün aynı gün Cumhurbaşkanı seçilmesiyle yeni yönetim biçiminin resmiyet kazandığını belirtti. Cumhuriyetin millet iradesine dayanan bir yönetim anlayışını temsil ettiğini ifade ederek, konunun toplumsal ve etik boyutuna dikkat çekti.
Konuşmacı, Cumhuriyetin taşıdığı erdem ve fazilet anlayışını şu sözlerle özetledi: 'Cumhuriyet bir fazilet rejimidir; kız çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet bir erdem rejimidir; erkek çocuklarımıza bu ismi koyarız. Cumhuriyet hem fazilet hem erdem rejimi olarak milletin kendi iradesiyle kurduğu, kamusal olan ve doğrudan kamunun ta kendisi olan bir değerdir.' Bu tanım, konferansta Cumhuriyetin yalnızca siyasi değil aynı zamanda ahlaki ve kültürel bir rejim olduğu vurgusunu güçlendirdi.
Program, Prof. Dr. Serpil Sürmeli'ye teşekkür belgesinin takdimi ve hatıra fotoğrafı çekimiyle sonlandırıldı. Konferans, Cumhuriyet tarihinin dönüm noktalarını belge temelli bir yaklaşımla anlatması ve üniversite ortamında tartışmaya açması bakımından dikkat çekti.
ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ (OMÜ) ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZİ İLE OMÜ TARİH TOPLULUĞU İŞ BİRLİĞİNDE, 29 EKİM CUMHURİYET BAYRAMI DOLAYISIYLA "TARİHSEL SÜREÇTE CUMHURİYET VE KAZANIMLARI" BAŞLIKLI KONFERANS DÜZENLENDİ.
