Sürmene kaması ustası Cengizhan Alpaslan: 72 yıllık ustalık
Trabzon Sürmene'nin Soğuksu Mahallesi'ndeki atölyesinde 72 yıldır kama yapan 78 yaşındaki üçüncü kuşak usta Cengizhan Alpaslan, mesleğin gelecek yıllarda tamamen kaybolma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Babasından ve dedesinden öğrendiği geleneksel üretimi bugün hâlâ sürdüren Alpaslan, gençlerin bu sanata ilgisinin azaldığını vurguluyor.
Atölyede ustalık, üretim süreci ve kullanım alanları
Alpaslan, Sürmene kaması yapımının 72 ayrı işlemden geçtiğini söylüyor. Kamanın yörede 1910-1912 yılları arasında yapılmaya başlandığını hatırlatan usta, kamaların günümüzde daha çok tarihi ve turistik amaçlarla tercih edildiğine dikkat çekiyor. Özellikle horon ekiplerinin uzun yıllardır görsel amaçla kullanması, kamanın bu niteliğini korumasında etkili oldu.
Usta, ilçede 100'ün üzerinde satış yeri bulunduğunu; ancak bazı işletmelerin üretimin kaynağını bulmak için kendisinden alım yaptığını ifade ediyor. Kamanın sivri uçlu bir bıçak türü olduğunu, Sürmene bıçağının ise normal ekmek bıçağı şeklinde olduğunu açıklıyor.
Mesleğin geleceği ve ekonomik boyutu
Alpaslan, günümüzde bu işi yapan 1-2 kişi kaldığını belirterek mesleğin 10 yıl içinde tamamen bitebileceğini tahmin ediyor. Üretim temposuna ilişkin verdiği örnekte, eskiden günde yaklaşık 8 kama ve yanında meyve bıçağı ile toplam 16 ürün ürettiğini, bugün ise günde ancak 3 kama üretebildiğini aktarıyor.
Ücretlendirmeye dair verdiği bilgiye göre kamayı meyve bıçağıyla birlikte 2.000 TL'ye yaptığını ve günde üç tane yapması halinde 5-6 bin TL kazanabileceğini ifade ediyor. Alpaslan, bu gelirin bir günde kazanılabilecek önemli bir tutar olduğunu vurguluyor.
Çıraklık, kuşaklar ve uyarı
1955'te 7 yaşındayken ustalığa yakın bir çevrede büyüdüğünü, dedesinin usta, babasının ise onun çırağı olduğunu anlatan Alpaslan, üçüncü kuşak olarak bu mesleği sürdürdüğünü söylüyor. Ancak yetiştirdiği çırakların hiçbirinin kama yapımını devam ettirmediğini belirtiyor. Alpaslan, Şu anda bu işi yapan 1-2 kişi kaldık uyarısını yineleyerek gençlere ata mesleklerini unutmamaları çağrısında bulunuyor.
Alpaslan ayrıca yurt dışına gidenlerin, özellikle Yunanistan'da bu mesleği sürdürenlerin olduğunu; bölgeden alım yapanların bulunduğunu aktarıyor. Usta, mesleği kendilerine öğretenlere şükran duyduğunu ve bu geleneğin korunmasının önemine dikkat çekiyor.
KAMA YAPIMINA 72 YIL ÖNCE BAŞLAYAN 78 YAŞINDAKİ CENGİZHAN ALPASLAN, YOK OLMAYA YÜZ TUTAN MESLEĞİN SON TEMSİLCİLERİNDEN
