Alzheimer'ın erken belirtilerini ayırt etmek
Büyük Anadolu Samsun Hastanesi Nöroloji Uzmanı Uzm. Dr. Dilek Kasım Yücel, Eylül ayının "Dünya Alzheimer Ayı" olarak değerlendirildiğini hatırlatarak unutkanlığın tek başına Alzheimer anlamına gelmediğini vurguluyor. Yücel, unutkanlığın sıklığı, ilerleyişi ve günlük yaşamı ne ölçüde etkilediğinin değerlendirilmesinin kritik olduğunu belirtiyor: Unutkanlık sıklaşıyor, ilerliyor ve günlük yaşamı etkilemeye başlıyorsa Alzheimer’ın erken belirtileri açısından dikkatli olmak gerekiyor.
Hafıza sorunları ne zaman normal sayılır:
Günlük hayatta bir eşyanın yerini unutmak, kısa süreli isim kaybı ya da tek bir randevunun kaçması pek çok kişide görülebilir. Yücel, stres, uykusuzluk ve yoğun iş temposunun hafızayı geçici olarak etkileyebileceğini; normal yaşlanmada bazı bilgilerin hatırlanmasının zaman alabileceğini söylüyor. Normal durumlarda unutulan bir isim daha sonra hatırlanabilir veya yanlış yere konulan bir eşya düşünülerek bulunabilir.
Erken uyarı işaretleri:
Yücel'e göre Alzheimer'ın erken döneminde ortaya çıkan ve daha belirgin kabul edilen belirtiler arasında yakın zamanda yaşananları ve yeni bilgileri sıkça unutma, aynı soruları tekrar tekrar sorma, fatura ödeme, yemek yapma gibi günlük işlerde zorlanma, tarihleri ve tanıdık yerleri karıştırma, kelime bulmakta güçlük çekme, eşya ve eşyaların alışılmadık yerlere konulması, karar verme ve planlama güçlüğü ile sosyal çevreden uzaklaşma veya belirgin davranış değişiklikleri yer alıyor. Bu belirtilerden birinin tek başına Alzheimer anlamına gelmediği; asıl önemli olanın belirtilerin süreklilik göstermesi ve ilerlemesi olduğu vurgulanıyor.
Uzman değerlendirmesi neden gerekli:
Unutkanlığın nedenleri Alzheimer ile sınırlı değil. Yücel, stres, uyku sorunları, depresyon, bazı vitamin eksiklikleri, tiroit hastalıkları ve kullanılan ilaçlar gibi etkenlerin de hafıza sorunlarına yol açabileceğini belirtiyor. Giderek artan unutkanlık durumlarında uzman değerlendirmesinin önem taşıdığını; unutkanlık günlük işleri aksatıyor, yakın geçmişte yaşananlar hatırlanamıyor veya aile bireyleri belirgin değişiklikler fark ediyorsa sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini söylüyor.
Erken değerlendirme, unutkanlığın nedeninin belirlenmesine, mümkünse düzeltilebilir nedenlerin saptanmasına ve uygun takip sürecinin başlatılmasına yardımcı oluyor. Bu nedenle süreklilik gösteren veya yaşam kalitesini bozan hafıza sorunlarında zaman kaybetmeden uzman görüşü almak önem taşıyor.
NÖROLOJİ UZMANI UZM. DR. DİLEK KASIM YÜCEL
