Sivas'ta kemik tarak üretimi daralırken talep artıyor
Sivas'ın geleneksel el işleri arasında yer alan kemik tarak üretimi, son yıllarda azalan usta sayısına karşın artan talep ile dikkat çekiyor. Coğrafi işaretli bu taraklar, koç boynuzları ve kemiklerden elde ediliyor; yaklaşık 3 yıl süren kurutma döneminin ardından ısıl işlem uygulanarak şekillendiriliyor.
Plastik tarakların yol açtığı saç elektriklenmesi, kırılma ve dökülme sorunlarına alternatif olarak tercih edilen kemik taraklar, tarakta bulunan keratin sayesinde kepek ve elektriklenmeyi azaltıyor. Kaynaklarda belirtildiği gibi; kemik taraklar hücreleri canlı tutuyor ve bakteri oluşumunu engellediği için saç sağlığını koruyor. Türkiye içinde olduğu kadar yurt dışından da talep alan bu ürünün üretimi, usta sayısındaki düşüş nedeniyle yetersiz kalıyor.
üretim süreci ve emek:
Koç boynuzları başta olmak üzere temin edilen kemikler önce doğal koşullarda kurutuluyor. Ardından uzun süreli kurutmanın sonrasında yapılan ısıl işlemlerle tarak formu veriliyor. Bu süreç yoğun emek gerektiriyor; doğru malzeme ve deneyim olmadan nihai kalite elde edilemiyor. Sivas dışında temin edilen boynuzlar da üretimde kullanılıyor ve ürünün coğrafi işaretli kimliği şehre özgü bir değeri vurguluyor.
son usta Fatih Durna'nın açıklamaları:
Fatih Durna üretimin geri dönüşünü ve mesleğin geçmişini anlatıyor: "Kemik tarak işi aslında 2005’te yok olmaya yüz tutmuş bir meslekti, yapan kimse yoktu. Daha sonra biz dönemin valisinin teşvikleriyle tekrardan bu mesleği gün yüzüne çıkarmak için 2018 yılında çalışmaya başladık. 2020 yılında ise tekrar kemik tarak Sivas’ta imalata başladı."
Durna, mesleğin günümüzdeki durumunu özetleyerek şu değerlendirmeyi yapıyor: "Şuan maalesef Sivas’ta kemik tarağı yapan tek usta ben kaldım... Fakat plastikte saçta elektriklenme, kırılma, dökülme problemleri meydana geldi." Üreticinin vurguladığı diğer bir nokta, piyasada satılan sahte ürünler ve doğal üretimin sınırlılığı: "Türkiye’de doğal kemik tarağı yapanların sayısı bir elin parmağını geçmez... Onun dışında çoğu bölgede sahte ürünler satışa sunuluyor."
Durna, coğrafi işaretli ürünün daha çok üreticinin artmasının Sivas ekonomisi için önemine dikkat çekiyor ve tescilli taraklara yurtdışından yoğun talep olduğunu belirtiyor: "Şu an yoğun bir talep gören tescillenmiş ürünümüzü keşke daha fazla insan yapsa, şehrimiz için önemli bir katma değer olacaktır. Kemik tarak denildiği zaman Sivas akla geliyor."
SİVAS’IN COĞRAFİ İŞARETLİ ÜRÜNLERİNDEN BİRİ OLAN KEMİK TARAK, YURTDIŞINDAN TALEP GÖRMEYE BAŞLADI.
