Sıfır atıkta DOA dönemi başladı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sisteminin bugün itibarıyla Türkiye genelinde kullanıma sunulduğunu sosyal medya hesabından duyurdu.
Bakan Kurum paylaşımında, DOA sisteminin devreye alınmasıyla her iade edilen ambalaj için vatandaşlara 1 lira teşvik ödeneceğini, bununla birlikte sistemin hem çevresel hem de ekonomik kazanımlar sağlayacağını vurguladı.
DOA sistemi ne sağlıyor?
Depozitosu Olan Ambalajlar Sistemi, Sıfır Atık hareketi kapsamında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı koordinasyonunda ve Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yürütücülüğünde hayata geçirildi. Sistemle içecek ambalajları çöp yerine DOA makinelerine atılacak, geri dönüşüm yoluyla ekonomiye ham madde katkısı sağlanacak ve plastiklerin doğaya karışması engellenecek.
Sistemle hedeflenen önemli kazanımlar şunlar:
Her yıl 25 milyar ambalajın toplanması ve bununla birlikte Türkiye ekonomisine yıllık 30 milyar lira katkı sağlanması hedefleniyor. Ayrıca yerel yönetimlerin atık bertaraf maliyetlerinde düşüş, düzenli depolama sahalarında alan tasarrufu, emisyon ve enerji tasarrufu ile denizlerdeki plastik kirliliğinin azalması bekleniyor.
Pilot uygulama ve kademeli yaygınlaşma
DOA sistemi pilot aşamasına Şubat 2025'te Sakarya ilinde başladı. Temmuz 2025'te "7 Bölge 7 İl" sloganıyla belirlenen illerde DOA makineleri kurularak pilot uygulama genişletildi; bu dönemde iade edilen ambalajlar için 0,25 lira teşvik ödeniyordu.
Sistemin ikinci aşaması bugün itibarıyla başlıyor: ulusal entegrasyon sürecinde 81 ildeki 973 ilçede DOA makineleri hizmet vermeye başlayacak. Bugün itibarıyla 2 binin üzerinde DOA makinesi vatandaşın kullanımına sunuldu; makine sayısı mahalle, semt ve köy bazında artırılacak.
Yaygınlaştırma kapsamında market zincirleri, süpermarketler, bakkallar, büfeler ve HOREKA (otel, restoran, kafe) işletmeleri DOA sistemine dahil olacak; bu işletmeler DOA logolu içecek ambalajlarını biriktirip saha operatörlerine teslim edecek.
DOA'ya iade nasıl yapılır?
Depozito Yönetim Sistemi, cep telefonlarına yüklenen DOA uygulaması ile entegre çalışacak. DOA logosu taşıyan plastik, cam şişeler ve alüminyum ambalajlar, DOA uygulaması ile çalışan DOA iade makinelerine bırakılacak. Uygulamayı yükleyen kullanıcılar QR kod okutarak iade ettikleri ambalajların bedelini dijital cüzdanlarında biriktirebilecek.
Vatandaşlara iade edilen her ambalaj başına 1 lira teşvik ödenecek; biriken tutar banka hesaplarına havale edilebilecek, ATM'lerden nakit çekilebilecek veya anlaşmalı iş yerlerinde alışverişte kullanılabilecek.
Gelecek adımlar ve beklentiler
DOA'nın üçüncü aşaması, tam yaygınlaşma dönemini kapsıyor. Bu aşamada makinelerin sayısı ülke genelinde artırılacak ve vatandaşların makinelere erişimi kolaylaşacak; planlandığı gibi tamamlandığında DOA günlük hayatın bir parçası haline gelecek.
DOA sistemiyle; kayıt dışı üretimin engellenmesi, teknoloji transferi ve yerli üretime katkı sağlanması gibi hedefler de öne çıkıyor. Bakan Kurum'un ifadesiyle, yapılan her iade "geleceğimize temiz bir nefes" olacak.
DEPOZİTOSU OLAN AMBALAJLAR SİSTEMİ, TÜRKİYE'DE SIFIR ATIK HAREKETİ KAPSAMINDA HAYATA GEÇİRİLDİ.
