Sıcak havalarda korunma uyarısı
Bilecik İl Sağlık Müdürü Dr. Ferhat Damkacı, sıcaklık ve nem artışına bağlı olarak vücut ısısının yükseldiğini, metabolizmanın bu duruma uyum sağlamaya çalıştığını belirtti. Normal koşullarda terleme ile ısı dengesi sağlanırken, aşırı sıcak ve yüksek nemde terlemenin yetersiz kalabileceğini vurguladı.
Damkacı, özellikle kronik hastalığı bulunan ve yalnız yaşayan yaşlıların en çok risk taşıyan grup olduğunu ifade etti. Ayrıca şişmanlık, yüksek ateş, aşırı sıvı kaybı (dehidratasyon), kalp hastalıkları, ruh ve sinir hastalıkları, alkol ve uyuşturucu kullanımı ile bazı ilaçların (tansiyon düşürücüler, idrar söktürücüler vb.) terleme mekanizmasını etkileyebileceğini, yüksek vücut ısısının beyin ve diğer hayati organlarda hasara yol açabileceğini bildirdi.
Risk grupları
Aşırı sıcaklardan en çok etkilenen gruplar şunlardır: yalnız yaşayan 65 yaş ve üzerindeki yaşlılar; dört yaşından küçük çocuklar; bakıma ihtiyacı olanlar; hamileler; açık alanda çalışanlar; aşırı kilolular; kronik hastalığı (şeker hastalığı, kalp-damar, beyin-damar, psikolojik, kronik solunum sistemi, karaciğer, böbrek hastalıkları) olanlar; sürekli ilaç (özellikle tansiyon düşürücü, idrar söktürücü, depresyon ve uyku ilaçları) kullananlar; sokak çocukları ve evsizler.
Genel korunma ve yaşam önerileri
Günün en sıcak saatleri (10.00-16.00) arasında mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmamalıdır. Dışarıda çalışmak zorunda kalanlar güneş altında korunmalı, aşırı hareketten kaçınmalı ve sık sık tuz içeren sulu gıdalar tüketmelidir. Açık renkli, hafif, bol ve hava alabilen giysiler tercih edilmeli; geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü kullanılmalıdır.
Güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde denize girilmemeli ve güneşlenilmemelidir. Bu saatlerin dışında denize girilecekse en az SPF 15 koruyucu krem kullanılmalı, şapka ve gözlük gibi önlemler alınmalı ve uzun süre kesintisiz güneşlenilmemelidir. Yoğun fiziksel aktivite ve spor için sabah veya akşam saatleri tercih edilmelidir; her bir saatlik spor için en az 2-4 bardak sıvı alınmalıdır. Ağır fizik aktivitelerden kaçınılmalıdır.
Risk altındaki yetişkinler ve yaşlılar günde en az iki kez güneş veya sıcak çarpması yönünden izlenmeli, bebekler daha sık kontrol edilmelidir. Bebekler, çocuklar, engelliler ve hayvanlar kapalı ve park etmiş araçlarda kesinlikle bırakılmamalıdır; araç içi ısı hızla yükselmektedir, araç terk edilirken herkesin indiğinden emin olunmalıdır.
Ev, hijyen ve beslenme önerileri
Kapalı alanlar iyi havalandırılmalı; güneş gören pencereler perde veya güneşliklerle gölgelendirilmelidir. Vücut ısısının yükselmemesi için sık sık duş alınmalı; duş imkânı yoksa eller, yüz, ense ve ayaklar soğuk suyla ıslatılmalı veya silinmelidir.
Susuzluk hissi olmasa bile günde en az 2-2,5 litre (12-14 su bardağı) sıvı tüketilmelidir. Sıvı alımında su esas olmakla birlikte, kahve, çay ve gazlı içecekler yerine süt, ayran, meyve suyu, ıhlamur ve kuşburnu gibi bitki çayları tercih edilmelidir. Çok soğuk ve buzlu içecekler mide kramplarına neden olabileceği için tercih edilmemelidir. Kafein, alkol ve fazla şeker içeren içecekler daha fazla sıvı kaybına yol açabileceğinden sınırlandırılmalıdır.
Kahvaltıda az yağlı peynirler, zeytin ve taze sebzeler önerilmektedir. Yağlı ve kızartma ağırlıklı besinlerden kaçınılmalı; yemeklerde bitkisel sıvı yağlar kullanılmalı, pişirmede haşlama, ızgara veya az suda pişirme tercih edilmelidir. Bol miktarda sebze ve meyve tüketilerek vücut direnci ve vitamin-mineral dengesi korunmalıdır.
Terleme ile artan sıvı ve mineral kaybını önlemek için normalden daha fazla sıvı alınmalı; doktor tarafından sıvı alımı kısıtlanmış veya idrar söktürücü ilaç kullanımı söz konusuysa ilgili doktora danışılmalıdır. Dışarıda satılan ve çabuk bozulan yiyeceklerin tüketiminden kaçınılmalı, hijyen kurallarına dikkat edilmelidir.
Bu uyarılar ve öneriler Dr. Ferhat Damkacı tarafından kamuoyuyla paylaşılmıştır.
BİLECİK İL SAĞLIK MÜDÜRÜ DR. FERHAT DAMKACI;
