2030 yol haritası neler getiriyor?
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan 2030 Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bakan Murat Kurum, planı sosyal medya hesabından paylaştığı infografikle duyurdu ve "5 yıllık Akıllı Şehir Eylem Planımız hazır. Belediyecilik, trafik sistemleri, atık yönetimi başta olmak üzere hemen her alanda vatandaşımızın hayatını kolaylaştıracak 50 akıllı şehir uygulamasını hayata geçireceğimiz düzenlemeler Resmi Gazete’de yayımlandı. Hayırlı olsun" ifadelerini kullandı.
Uygulama takvimi ve hedefler:
Eylem planı dört stratejik amaç, sekiz hedef, otuz iki eylem ve 297 uygulama adımı ile uygulama, izleme ve ölçmeye odaklanan bir yönetim çerçevesi sunuyor. Plan, 2020-2023 döneminde kazanılan deneyimin üzerine inşa edildi ve yapay zeka, büyük veri, nesnelerin interneti ile dijital ikiz gibi teknolojilere öncelik veriyor.
Takvimde öne çıkan adımlar şöyle sıralanıyor: 2026 sonuna kadar 81 ilin tamamında akıllı şehir stratejileri ve yol haritaları hazırlanacak; her belediyede özel akıllı şehir birimleri kurulacak ve mekansal planlamada semantik planlama modeli zorunlu hale gelecek. 2027 yılında büyükşehirlerin ardından 187 ilçe belediyesi sürece dahil edilerek toplamda 268 belediye için Coğrafi Bilgi Sistemi tabanlı gelişim planları hazırlanacak. 2028 itibarıyla sahada en az 50 akıllı şehir uygulaması hayata geçirilecek. 2029 yılında tüm illerde trafikten çevre temizliğine kadar hizmetlerin tek noktadan takip edileceği Dijital Şehir Yönetim Merkezleri kurulacak ve koordinasyon Ulusal Akıllı Şehir Merkezi tarafından sağlanacak.
Kentsel dönüşüm, teknoloji ve yerli üretim:
Plan, kentsel dönüşüm, iklim krizi ve afet yönetiminde erken uyarı ile kriz anı yönetim mekanizmalarını öne çıkarıyor. TOKİ, kentsel dönüşüm ve yeni konut projelerini "Akıllı Bölgeler" yaklaşımıyla bütünleştirerek yeni yaşam alanlarının yeşil enerji kaynaklarıyla çalışmasını ve su ile enerji kayıplarının sensörlerle anlık tespit edilmesini sağlayacak çevre dostu tasarımları benimseyecek.
Teknolojik çözümler açısından hedefler arasında, şehirlerde oluşabilecek teknoloji yığılmasını önlemek için veri yönetişimi ve birlikte çalışabilirlik ilkelerinin merkezileştirilmesi yer alıyor. Vatandaşa doğrudan fayda sağlamayan sistemlerin elenmesi hedefleniyor; bu amaçla bakanlık, yerel yönetimlere rehberlik etmek üzere 50 uygulamaya ait fizibilite raporu ve 15 bin sayfalık eğitim dokümanı havuzu hazırladı.
Plan aynı zamanda yerli üretime güçlü bir vurgu yapıyor: 2030 yılı hedefi olarak akıllı şehir teknolojilerinde en az yüzde 80 yerli üretim şartı konulacak, sektörde rekabet edecek 500 girişimci şirket desteklenecek ve Akıllı Şehir Kanunu ile hukuki altyapı oluşturulacak. Kurulacak teknoloji kümelenmeleriyle yerli çözümlerin uluslararası pazara, özellikle yakın coğrafyaya ve Türk Devletleri Teşkilatı'na taşınması planlanıyor.
Vatandaş odağı ve hizmetlerin eşit dağılımı:
Hedeflenen uygulamalar arasında gerçek zamanlı trafik yönetimi, doluluk oranına göre atık toplama araçlarının rota çizmesi, akıllı sokak aydınlatmaları ile enerji tasarrufu ve mobil uygulamalar üzerinden vatandaşların sorun bildiriminde bulunabilmesi bulunuyor. Ayrıca Akıllı Şehir Olgunluk Değerlendirme Modeli ile şehirlerin ihtiyaçları ayrı ayrı ölçülecek ve hizmet dağılımı yaşlılar, engelliler ile dijital erişimde dezavantajlı grupları kapsayacak şekilde adil olarak düzenlenecek.
Yeni yol haritası, şehir yönetiminde verimliliği artırmayı, kaynak israfını azaltmayı ve halka doğrudan fayda sağlayacak yerli teknolojilerin gelişimini hızlandırmayı amaçlıyor. Uygulama sürecinin yürütülmesi ve izlenmesiyle şehirlerin çehresinde somut değişimler hedefleniyor.
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI’NIN HAZIRLADIĞI "2030 ULUSAL AKILLI ŞEHİRLER STRATEJİSİ VE EYLEM PLANI" RESMİ GAZETE'DE YAYIMLANARAK YÜRÜRLÜĞE GİRDİ.
