Seddülbahir Kalesi, Wonder Global Design Awards 2025'te Altın Ödül Aldı
Seddülbahir Kalesi, Tarihi Gelibolu Yarımadası'nda bir asır sonra tamamlanan restorasyon çalışmalarıyla ayağa kaldırıldı ve Wonder Global Design Awards 2025 kapsamında 'Mimarlık-Kültürel/Toplumsal Mimarlık (Müzeler, Sergi Yapıları ve Pavyonlar)' kategorisinde altın ödüle layık görüldü.
Restorasyonun arka planı ve tarihsel önemi
Kale, IV. Mehmet’in annesi Hatice Turhan Sultan tarafından yaptırılan 17. yüzyıl yapısıdır. Çanakkale Savaşları sırasında, Çanakkale Boğazı'nı geçmek isteyen itilaf devletlerin gemilerinin 3 Kasım 1914'te ilk bombaladığı nokta olan Seddülbahir, ilk şehitlerin verildiği yerlerden biri olarak tarihteki yerini aldı. Savaş sırasında isabet alan top atışlarıyla hasar gören kale, zaman içinde doğal koşullar nedeniyle daha da yıprandı.
Restorasyon, açılış ve müze işlevi
Harap haldeki kaleyi ayağa kaldırma çalışmaları, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından 2015'te başlatılan restorasyon ve çevre düzenlemesi ile sürdürüldü. Proje kapsamında gerçekleştirilen kazı ve koruma çalışmaları tamamlanarak kale, 18 Mart Şehitleri Anma Günü ve Çanakkale Deniz Zaferi’nin 108'inci yıldönümünde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından ziyarete açıldı. Seddülbahir Kalesi Müzesi ziyaretçilerine, kalenin 17. yüzyıldan günümüze uzanan tarihini, Çanakkale Savaşları'nda kalede yaşanan kesimleri ve döneme ait malzeme ile belgeleri sunuyor.
Müzede sergilenen buluntular
Restorasyon ve kazı çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan buluntular, kalede savaşın izlerini somut olarak yaşatıyor. Sergilenen eserler arasında Osmanlı asker künyeleri, Fransız cep saati, Osmanlı el bombası, Krupp topu namlu temizleme harbisi, Fransız ve Senegal asker palaları, Osmanlı mavzer süngüleri, Osmanlı süngü kını, Osmanlı palaska barutluğu, Osmanlı, Fransız ve Avustralya asker üniforması kol düğmeleri, mermiler ve Fransız mühimmat sandığı yer alıyor. Ziyaretçiler ayrıca kalenin kabristanını görme ve Çanakkale Savaşları'nın ilk şehitlerinin mezarlarını ziyaret etme imkânına sahip.
Proje ve ödül değerlendirmesi
Proje, yaklaşık 25 yıl süren araştırma, belgeleme, projelendirme ve uygulama çalışmalarının ardından, son sekiz yılda proje yürütücülüğünü üstlenen Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı'nın ilk master projesi olarak Cumhuriyetin 100. yılında tamamlanıp ziyarete açılmıştır. Mimari koruma ile çağdaş müzecilik anlayışını bir araya getiren dönüşüm, uluslararası alanda da karşılık buldu. Projenin tasarımını yapan KOOP Architects tarafından yürütülen çalışma, Wonder Global Design Awards kapsamında jüri tarafından estetik, işlevsellik ve toplumsal katkı kriterleri doğrultusunda değerlendirilerek altın ödüle layık görüldü. Haberde ayrıca projenin kısa liste ödülüne layık görüldüğü bilgisi de yer aldı.
ÇANAKKALE SAVAŞLARI'NIN YAŞANDIĞI TARİHİ GELİBOLU YARIMADASI'NDA BİR ASIR SONRA RESTORASYON ÇALIŞMALARIYLA AYAĞA KALDIRILAN, ÇANAKKALE BOĞAZI'NI GEÇMEK İSTEYEN İTİLAF DEVLETLERİN 3 KASIM 1914'TE İLK BOMBALADIĞI YER OLAN İLK ŞEHİTLERİN VERİLDİĞİ SEDDÜLBAHİR KALESİ, WONDER GLOBAL DESİGN AWARDS 2025 ÖDÜLLERİ'NDE ‘MİMARLIK-KÜLTÜREL/TOPLUMSAL MİMARLIK (MÜZELER, SERGİ YAPILARI VE PAVYONLAR)' KATEGORİSİNDE ALTIN ÖDÜLE LAYIK GÖRÜLDÜ.
