Diyarbakır'da saman ekonomisi emek ve nakliyeye dayanıyor
Diyarbakır'da çiftçilik ve nakliyecilikle geçinen üreticiler, samanın preslenmesinden neredeyse tüm lojistiğine kadar uzanan bir işleyiş içinde hayatta kalmaya çalışıyor. Bölgeden samanları tarlada yerinde alan ve makinelerle presleyip satan Mehmet Yakışıklı, üreticilerle besiciler arasında köprü görevi görüyor. Yakışıklı'nın faaliyetleri, hem kırsal üretimin değerlendirilmesine hem de bölge besicilerinin ihtiyacına cevap veriyor.
Fiyatlandırma ve maliyet baskısı:
Yakışıklı, samanı tarlada kilogramını 2.50-2.60 lira bandında aldığını, nakliyecilere 4 liraye sattığını belirtiyor. Besicilere adrese teslim maliyetinin ise 6.50-7 liraye ulaştığını açıklıyor. Ancak artan yakıt, malzeme ve işçilik giderleri nedeniyle daha önce kiralık olarak alınan 2.50 liralık samanın fiilen 7 liraya mal olduğuna dikkat çekiyor. Yakışıklı, bu yılın geçen yıllara göre daha zorlu geçtiğini, kazanç elde etmekte zorlandıklarını ve ancak yevmiyelerini çıkarabildiklerini ifade ediyor.
Nakliye rotaları ve piyasa durgunluğu:
Beş yıldır kendi aracıyla nakliye yapan Veysel Doğtaş ise tarlada presçilerden samanı 4-4.10 liraye aldıklarını, besicilere 6.5-7 lira aralığında sattıklarını söylüyor. Doğtaş, samanları İstanbul, Erzurum ve birçok ile taşıdıklarını, geçen yıl tarlada yükleme fiyatının 8 lira olduğunu ve üreticiye maliyetin 10-11 liraye çıktığını hatırlatıyor. Bu yıl ise akaryakıt fiyatlarındaki artışların ve genel maliyet baskısının piyasaları durgunlaştırdığını belirtiyor.
Her iki emekçi de, saman ticaretinin hem kırsal ekonomiye katkı sağladığını hem de artan giderler nedeniyle sürdürülebilirliğinin tehdit altında olduğunu vurguluyor. Üretimden nakliyeye uzanan zincirde küçük farkların bile nihai fiyatı yükselttiği, alıcı ve satıcı arasındaki dengeyi zorladığı öne çıkıyor.
Ekmeklerini samandan kazanıyorlar
