Tanık anlatıları ve kentin dönüşümü
12 Kasım 1999'da Düzce'yi sarsan deprem, kentte ağır yıkıma ve can kayıplarına yol açtı. O günden bu yana 27 yıl geçti; Düzce Belediyesi Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Müdürlüğü, dönemin aktörleriyle bir araya gelerek hem deprem gecesinin tanıklıklarını kayda aldı hem de kentin yeniden yapılanma sürecini belgeledi.
Başkan Dr. Faruk Özlü'nün o geceye gelişi ve ilk gözlemleri:
Dönemin Savunma Sanayii Müsteşarlığı'nda görevli olan Dr. Faruk Özlü, deprem anında Ankara'da bulunduğunu, aileine ulaşamayınca toplantısını iptal edip özel araçla Düzce'ye doğru yola çıktığını anlattı. Bolu hattının kapalı olması nedeniyle Akyazı ve Sakarya üzerinden ilerlediklerini, sabah 06.00-06.30 civarında kente ulaşabildiklerini söyledi. Özlü, köylerindeki evin yıkılmadığını ancak hasar gördüğünü, anne-babasının ve ablasının sağ olmasının kendisine büyük bir teselli verdiğini ifade etti.
Şehir merkezindeki manzara için Özlü, "şehirde gördüğüm manzara çok korkunçtu" değerlendirmesini yaparken, kurtarma çalışmalarının yoğun şekilde sürdüğünü ve çok sayıda iş makinesiyle arama-kurtarma faaliyeti yapıldığını aktardı. Bu deneyim, onun ve ekibinin kentin yeniden imarında lokasyon seçimlerinde etkili oldu.
Belediye personelinin anlattıkları: kurtarma, kayıplar ve dayanışma:
Dönemin Hesap İşleri Müdürü Vahap Demirel, deprem anındaki kaotik atmosferi; araçların çarpıştığını, insanların kaçıştığını ve Celal Kasapoğlu Caddesi'ndeki yapıların büyük bölümünün yıkıldığını anlattı. Depremin yarattığı ulaşım kesintileri ve alarm durumunun, o gecenin en belirgin özelliklerinden olduğunu vurguladı.
İmar ve Şehircilik Müdürlüğü'nde harita teknikeri olarak çalışan Ahmet Bayar, binaların "pasta gibi kat kat üst üste yığıldığını" ifade ederek zeminde gözlemlenen değişimleri aktardı. Bayar, deprem öncesi ve sonrası yaptığı mesafe ölçümlerinde arada 80 cm fark olduğunu görerek zemindeki yarılmanın somut örneğini paylaştı.
Dönemin Bilgi İşlem Müdürü Halit Ramazan Kubilay ise ailesiyle birlikte evde olduğunu, sarsıntı sırasında daha önce hazırladıkları deprem köşesine sığındıklarını ve sabaha dek artçı sarsıntıların sürdüğünü anlattı. O gece belediye çalışanlarının da depremzede olduğunu, bununla birlikte hizmetlerin aksamaması için kısa sürede altyapının onarıldığını belirtti.
Yeniden yapılanma: yer seçimi, yapı stoku ve yönetmelikler:
12 Kasım sonrası Düzce'de oluşan ağır hasar, yeni yerleşim alanları oluşturma ihtiyacını ortaya koydu. Özlü, bugün yaklaşık 50 bin kişinin yaşadığı Bahçeşehir bölgesinin yeni yerleşim alanı olarak seçilmesini doğru bir adım olarak nitelendiriyor. Kentin kuzey hattının zemin ve rakım açısından daha uygun olması, Kaynaşlı'dan başlayıp Çilimli'ye uzanan alanların tercih edilmesine zemin hazırladı.
Başkan Özlü, Düzce'nin konut stokunun yaklaşık yüzde 80'inin yeni yapılardan oluştuğunu ve 23 Kasım 2022'deki depremin can kaybı olmadan atlatılmasını bu yenilenmiş stokun göstergesi olarak değerlendirdi. Göreve gelindiğinden beri yüksek katlı yapılaşmaya son verildiğini, şehirde maksimum yapı yüksekliğinin zemin+4 ile sınırlandırıldığını ve deprem yönetmeliklerinin titizlikle uygulandığını vurguladı.
Dayanışma, yardım ve kalıcı çözümler:
Felaketin ardından gece saat 03.00'ten sonra helikopterler, TIR'lar ve kamyonlarla yardımlar ulaşmaya başladı. Belediye çalışanlarının bir kısmı kendileri de depremzede olmasına rağmen kurtarma ve müdahale çalışmalarında yer aldı; itfaiyede üç görevlinin yaşamını yitirmesi bu fedakârlığın acı bir göstergesiydi. Kubilay, özellikle emlak beyanı ve su faturaları gibi kayıtların vatandaşların hasarlı binalarını belgelemek için önemine işaret ederek bilgi işlem altyapısının kısa sürede yeniden kurulduğunu söyledi.
Uluslararası destek kapsamında Japon uzmanların risk haritaları ve teknolojik destek sağladığı, İmar Müdürlüğü'nün yeni konut alanlarını bilimsel kriterlerle belirlediği belirtiliyor. Bu çalışmaların ve düzenlemelerin kenti daha dayanıklı kılmak için atılmış adımlar olduğu vurgulanıyor.
Tanıklara göre, geçmişten çıkarılan dersler ve uygulanan politikalar sayesinde "bir sonraki depremde Düzce'nin çok daha sağlam çıkacağı" inancı hakim. O gece yaşanan kayıplar ve hatıralar hâlâ canlı; ancak kentin fiziksel ve kurumsal hafızası, geleceğe daha hazırlıklı olma yönünde şekillendi.
12 Kasım 1999 depreminin tanıkları, hem kayıpları hem de dayanışmayı aktarıyor; anlatılanlar, Düzce'nin yeniden yapılanma öyküsünün ve alınan önlemlerin somut tanıklıkları olarak kayıtlarda yer alıyor.
DÜZCE’DE 12 KASIM 1999’DA YAŞANAN VE HAFIZALARDAN SİLİNMEYEN BÜYÜK DEPREMİN ÜZERİNDEN 27 YIL GEÇTİ. DÜZCE BELEDİYE BAŞKANI DR. FARUK ÖZLÜ, 12 KASIM 1999 DEPREMİNDE ANKARA’DAN DÜZCE’YE GELİŞİNİ, ŞEHİRDE KARŞILAŞTIĞI BÜYÜK YIKIMI VE ŞEHRİN YENİDEN YAPILANMA SÜRECİNİ ANLATTI.
