Sakarya’daki Paşalar Kalesi tahribat ve koruma ihtiyacıyla gündemde
Sakarya'da Bizans döneminden kaldığı değerlendirilen yaklaşık 1.850 yıllık Paşalar Kalesi, definecilerin verdiği tahribata rağmen ayakta kalmaya çalışıyor. Kitabesi bulunmadığı için yapım tarihinin kesinleşmediği yapı, yerel kaynaklarda eski adıyla Karaceyş Kalesi olarak anılıyor.
Tarihsel özellikler ve mimari izler
Sur yapımında kullanılan taşlar, sütun kaideleri ve mimari tarz nedeniyle kalenin Bizans döneminde inşa edildiği düşünülüyor. Kalenin güney kısmı küçük taşlardan, kuzey kısmı ise iri kesme taşlardan oluşuyor; bölgede sınırlı miktarda mimari kalıntı ve kemer dikkati çekiyor. Tarihsel kayıtlarda kalenin 1314 yılında Osman Gazi döneminde fethedildiği belirtiliyor.
Mevcut durum ve tahribatın boyutu
Bölgenin stratejik noktasında yer alan kale, Pamukova ve Geyve ovalarını kuşbakışı görebiliyor. Yıllar içinde doğal yıpranma ve insan kaynaklı zararların arttığı kalede, define avcılarının müdahaleleri yapıyı ağır biçimde etkilemiş durumda. Yerel gözlemler, kalenin sadece yüzde 20'lik bir kısmının ayakta kaldığını gösteriyor.
Kalenin doğu bölümünde sarp kayalıklar nedeniyle sadece duvar örüldüğü; güney kısmında ise olası saldırılara karşı mancınık alanı benzeri düzenlemeler yapıldığı aktarılıyor. Surların uzunluğuna ilişkin yerel bir anlatımda yaklaşık 100 metre boyunca sur inşa edildiği belirtiliyor.
Yerel uyarılar, restorasyon çağrıları ve ekonomik potansiyel
Paşalar Kalesi hakkında bilgi veren Ahmet Şen, yapının göz ardı edildiğini vurguluyor. Şen, 2019-2024 döneminde Sakarya Büyükşehir Belediyesi Meclis Üyesi olarak konuyu birçok kez gündeme getirdiğini ancak somut bir çalışma yapılmadığını söyledi. Şen, kalenin D-650 kara yoluna 2 kilometre mesafede olduğunu ve bu yol üzerinden günde yaklaşık 45 bin araç geçtiğini hatırlatarak restore edilmesi halinde ziyaretçi trafiği ve ekonomik katkı sağlanabileceğini belirtti.
Şen, define avcılarının duvarlardaki resim ve tabloları indirdiğini, çocukların bile kırılan bölümleri görünce üzündüğünü aktardı ve kalenin korunmaması durumunda geleceğe aktaracak somut bir mirasın zayıfladığını dile getirdi. Kalenin definecilerin müdahalesine rağmen ayakta durduğunu ve bu durumu 'Ben buradayım' sözüyle özetledi.
Sonuç ve beklentiler
Paşalar Kalesi, hem yerel tarih açısından hem de potansiyel turizm değeri açısından korunması gereken bir yapı olarak öne çıkıyor. Yerel aktörlerin uyarıları, kalenin restorasyonu ve korunmasına yönelik planların önceliklendirilmesi gerekliliğine işaret ediyor. Tarihi yapının tahribatının durdurulması için gözlem, belgelenme ve koruma adımları önem taşıyor.
SAKARYA'DA BİZANS DÖNEMİNDEN KALDIĞI DEĞERLENDİRİLEN YAKLAŞIK BİN 850 YILLIK PAŞALAR KALESİ, DEFİNECİLERİN TAHRİBATINA RAĞMEN AYAKTA KALMAYA ÇALIŞIYOR.
