Sağlıklı bronzlaşma yanılgısına düşmeyin
Yazla ilişkilendirilen bronz ten, çoğu zaman sağlık göstergesi olarak algılansa da aslında cildin güneşin ultraviolet (UV) ışınlarına verdiği bir savunma yanıtıdır. Medicana Sağlık Grubu Dermatoloji Bölümü ve Medicana International İzmir Hastanesi Dermatoloji Uzmanı Uzm. Dr. Selin Işık, toplumda yaygın kabul gören "sağlıklı bronzlaşma" anlayışının gerçeği yansıtmadığını belirterek uyarmaktadır.
Bronzlaşmanın arkasındaki mekanizma
Uzm. Dr. Selin Işık, UV ışınlarının cilt hücrelerinin DNA’sında hasar oluşturduğunda melanositlerin daha fazla melanin ürettiğini ve bunun cildi kısmen korumaya çalıştığını açıklıyor. Br tez: bronzlaşma, cildin güneşten fayda gördüğünü değil, güneşe maruz kaldığını gösterir. Bu nedenle uzman, "sağlıklı bronzlaşma" diye bir kavramın olmadığını vurgulamaktadır.
UVA ve UVB: Farklı etkiler
UVA ve UVB, güneşten gelen iki temel ultraviyole türüdür ve cilde farklı zararlar verir. Uzm. Dr. Selin Işık, UVA ışınlarının dalga boyunun daha uzun olduğunu, camdan geçebildiğini ve yıl boyunca benzer yoğunlukta bulunduğunu; bunun başlıca erken cilt yaşlanması, kırışıklık, elastikiyet kaybı ve lekelenmeden sorumlu olduğunu bildiriyor. UVB ise daha kısa dalga boylu olup üst cilt tabakasını etkiler, camdan büyük oranda geçmez ve özellikle yazın öğle saatlerinde yoğundur; UVB güneş yanığının temel nedenidir. Uzman, özetle "UVA yaşlandırır, UVB yakar" ifadesini kullanıyor ve her iki türün de cilt kanseri riskini artırdığını hatırlatıyor.
Güneş kremi seçimi ve doğru kullanım
Güneş korumasında güneş kremi önemli bir yardımcıdır; ancak doğru ürünün seçilmesi ve yeterli miktarda, düzenli olarak uygulanması gerekir. Uzm. Dr. Selin Işık'ın önerileri şunlardır:
- Miktar: Yüz ve boyun için iki parmak ünitesi olarak tanımlanan ortalama 1–1,5 gram; tüm vücut için erişkin başına yaklaşık 30–35 ml güneş kremi uygulanmalıdır.
- Zamanlama: Kimyasal filtre içeren ürünler dışarı çıkmadan 15–30 dakika önce sürülmeli.
- Yenileme: Açık havada 2 saatte bir, ayrıca yüzme, yoğun terleme veya havluyla kurulanma sonrasında yeniden sürülmelidir.
- SPF farkı: SPF 30 yaklaşık %97, SPF 50 yaklaşık %98 UVB filtresi sağlar; SPF arttıkça koruma artar ancak artış doğrusal değildir.
- Hava koşulları: Gölgede veya kapalı havalarda UVB azalmakla birlikte tamamen engellenmez. UV indeksi 3 ve üzerindeyse güneş kremi kullanımı önemlidir. Lekeli veya lekeye meyilli ciltlerde ise yıl boyunca, özellikle UVA koruması olan ürünlerin tercih edilmesi önerilir.
Güneş kremi tek başına yeterli değil
Uzm. Dr. Selin Işık, sadece güneş kremine güvenmenin yanlış olduğunu belirterek fiziksel korunmanın daha önemli olduğunu vurguluyor. Etkili fiziksel önlemler arasında güneş gözlüğü kullanmak, şemsiye veya gölge tercih etmek ve uzun, koruyucu kıyafetler giymek yer alır.
Sonuç olarak Uzm. Dr. Selin Işık, bronzlaşma ve aşırı güneşlenmenin cildi erken yaşlandırdığı ve cilt kanseri riskini artırdığı için hem fiziksel önlemler alınmasını hem de doğru şekilde güneş kremi kullanılmasını ve 2 saatte bir yenilenmesini öneriyor.
MEDİCANA INTERNATİONAL İZMİR HASTANESİ DERMATOLOJİ UZMANI UZM. DR. SELİN IŞIK
