Sadaka taşları Sivas’ta unutulmaya yüz tutan dayanışma simgesi
Kale Cami önündeki tarihi taş
Sivas’ta Kale Cami civarında yer alan sadaka taşı, Osmanlı kültürünün birlik, beraberlik ve dayanışma anlayışını somutlayan unsurlardan biri olarak dikkat çekiyor. Kent meydanındaki cami girişinde bulunan, içi delikli bu taş bir zamanlar yardımlaşmanın görünmez biçimde gerçekleşmesini sağlıyordu.
Tarihî uygulamada, sadaka verenle alanın birbirini görmemesi esasına dayanan bu sistem, hem verenin kibirlenmesini hem de alanın incinmesini engelliyordu. Gece yatsı namazı karanlığında sadakasını taşı içine bırakanlar ile ihtiyaç sahiplerinin taştan gerekli miktarı alıp geriye kalanını diğer ihtiyaç sahipleri için bıraktıkları bu usul, toplumsal dayanışmanın naif bir örneğiydi.
Günümüzde ise binlerce kişinin her gün önünden geçtiği sadaka taşının amacını bilenlerin sayısı azaldı; taş, çevredeki gözlerden uzak kalarak unutulmaya yüz tuttu. Geçmişte toplum bağlarını güçlendiren bu gelenek, çağdaş kent yaşamında görünürlüğünü yitirmiş durumda.
Ziyaret sırasında sadaka taşını fark eden Fatih Doğan şunları söyledi: "Müslümanlar gece yatsı namazına geldikleri vakit alan elin veren eli görmemesi sebebiyle sadakalarını taşın içine bırakırlardı. İhtiyaç sahibi insanlarda alması gerektiği kadarını alır kalan sadakayı diğer ihtiyaç sahipleri alması için bırakırdı. Geçmişimizi, tarihimizi bilmediğimizden dolayı bu tarz kültürlerimiz, geleneklerimiz unutulmaya yüz tutmuş durumda. Zira dönemin anlayışına göre amaçlanan birlik beraberlik kültürü git gide unutulmuş durumda camiden çıkanlar ziyarete gelenler sadaka taşının varlığından bile habersiz" diye konuştu.
Sadaka taşının işlevi ve taşıdığı kültürel değer hakkında bilgi sahibi olan ziyaretçiler ve yerel halk, bu tür öğelerin korunmasının toplumsal belleğin korunması açısından önemli olduğunu vurguluyor. Ancak taşın çevresindeki farkındalık azlığı, geleneğin yaşatılmasını güçleştiriyor.
SİVAS'TA KALE CAMİ CİVARINDA YER ALAN, OSMANLI KÜLTÜRÜNÜN BİRLİK BERABERLİK VE DAYANIŞMASINI YANSITAN SADAKA TAŞI GÖZLERDEN UZAK KALDI.
