Rusya, Kuzey Deniz Yolu trafiğini karşılamak için nükleer buzkıran filosunu genişletiyor
EMRE GÜRKAN ABAY — Küresel ısınma ve jeopolitik gelişmelerle stratejik önemi artan Kuzey Deniz Yolu boyunca taşımacılığı artırma amacıyla Rusya, nükleer buzkıran filosunun genişletilmesi çalışmalarını hızlandırıyor.
Kuzey Deniz Yolu'nun önemi ve son veriler
Kara Denizi'nden Bering Boğazı'ndaki Dejnyov Burnu'na kadar uzanan yaklaşık 5 bin 600 kilometrelik Kuzey Deniz Yolu, Batı Avrasya ile Asya-Pasifik arasında en kısa deniz nakliye rotası olarak öne çıkıyor. Bölgedeki buz tabakasının incelmesi ve Süveyş Kanalı'nda 2021'de yaşanan kapanma gibi olaylar, alternatif rotalara ilgiyi artırdı.
Rusya Devlet Nükleer Enerji Kuruluşu Rosatom verilerine göre Kuzey Deniz Yolu üzerinden taşınan kargo hacmi 2024'te yüzde 4,7 artarak 37,9 milyon tona yükseldi. Rusya, yeni buzkıranlar ve altyapı yatırımlarıyla bu rakamı 2030 itibarıyla yıllık 150 milyon tona çıkarmayı hedefliyor.
Atomflot ve filonun yapısı
Rosatom'un alt kuruluşu Atomflot, dünyanın tek nükleer buzkıran filosunu işletiyor. Filoda yer alan gemiler arasında Arktika tipi Yamal ve 50 Let Pobedyi, Taymır tipi Taymır ve Vaygach ile Proje 22220 temelinde inşa edilen Arktika, Sibir, Ural ve Yakutiya sayılıyor. Taymır ve Vaygach daha çok nehir ağızları gibi bölgelerde görev yaparken, Proje 22220 tipi gemiler daha zorlu açık deniz koşullarına uygun tasarlanmış durumda.
Yeni gemiler ve operasyonel hedefler
Atomflot, filoya dört ilave nükleer buzkıran kazandırmak için çalışıyor. Atomflot Genel Müdürü Yakov Antonov, kurumun önceliğinin Kuzey Deniz Yolu üzerinden taahhüt edilen kargoların zamanında ve güvenilir şekilde ulaştırılmasını sağlamak olduğunu belirtiyor. Antonov, mevcut buzkıranların işletilmesi, yeni nesil gemilerin hizmet ömrü boyunca güvenli işletilmesi ile inşaat süreçlerinin takibinin temel hazırlıklar arasında olduğunu vurguluyor.
Seyir koşulları ve teknik özellikler
Ural adlı nükleer buzkıranın kaptanı İvan Kurbatov, geminin teknik özellikleri ve sahadaki deneyimlerine ilişkin bilgi veriyor. Ural yaklaşık 170 metreden uzun ve 34 metre genişliğe sahip; kaptan köprüsü su yüzeyinden 30 metreden fazla bir yükseklikte bulunuyor ve bu sayede dürbün kullanmadan 10–11 deniz mili menzilde görüş sağlanabiliyor. Kaptan, nehirlerdeki buzların deniz buzuna göre daha kalın ve kırılmasının daha zor olduğunu, nehir buzlarının dipteki kumları toplayarak adeta betonlaşabildiğini aktarıyor.
Kurbatov, Ural'ın üç metre kalınlığa kadar buz kırabildiğini ve geminin yaklaşık 33 bin 500 ton ağırlığında olduğunu belirtiyor. Buz kırma yöntemi olarak, geminin buzun üzerine çıkarak altında ezme prensibi kullanılıyor. Kurbatov ayrıca buzkıranların çevresel etkilerine ilişkin olarak geminin sera gazı emisyonunun yıllık 100 gram olduğunu ve radyasyon ölçümlerinin düzenli yapıldığını ifade ediyor.
Murmansk Limanı ve Türkiye ile ticari ilişkiler
Murmansk Deniz Limanı Ticari Direktörü Vladislav Yakovchuk, limanın Kuzey Deniz Yolu boyunca önemli bir lojistik aktör olduğunu ve Türk şirketlerin limanı sıklıkla kullandığını belirtiyor. Yakovchuk, Kuzey Deniz Yolu ile Avrupa'dan herhangi bir boğazı kullanmadan kargo taşınabildiğini, buz sınıfı gemi inşasının arttırılmasıyla yük sevkiyatının önemli ölçüde büyüyeceğini söylüyor.
Yakovchuk, büyük kargo gemilerinin ton başına daha düşük maliyetle yük taşıdığını ve bu nedenle Murmansk liman altyapısının geliştirildiğini vurguluyor. Ayrıca Baltık ve Karadeniz'deki limanlar ile demiryolu altyapısının yoğun kullanımının Murmansk'ı Türkiye için hem ihracat hem de kargo gönderiminde önemli bir rota haline getirdiğini aktarıyor.
Genel olarak Rus yetkililer ve sahadaki kaptanlar, artan talebi karşılamak için filonun genişletilmesi ve altyapı yatırımlarının önemine vurgu yapıyor; hedef ise Kuzey Deniz Yolu'nu yıl boyunca daha güvenilir bir ticaret koridoru haline getirmek.
Kuzey Deniz Yolu’nun önemi küresel ısınma ve jeopolitik gelişmelerle artarken, Rusya, sınırı boyunca uzanan ticaret yoluna yönelik geliştirdiği nükleer buzkıran filosunu genişletmek için çalışmalarını hızlandırıyor. Dünyanın coğrafi açıdan en büyük ülkesi Rusya, Barents Denizi’nden başlayıp Bering Boğazı’na uzanan, yaklaşık 5 bin 500 kilometre uzunluğundaki özellikle kış döneminde kalın buzullarla kaplı Kuzey Deniz Yolu’nun geliştirilmesine stratejik önem veriyor. Batı Avrasya bölgesi ile Asya-Pasifik bölgesine bağlayan en kısa nakliye rotası özelliğiyle ön plana çıkan Kuzey Deniz Yolu, bölgeyi kaplayan buz tabakasının hissedilir şekilde incelmesiyle ticari gemiler için daha ulaşılabilir hale geldi.
