Rize'de mühürcülüğün yaşayan hafızası
81 yaşındaki Muhittin Memişoğlu, bir dönem Rize merkezde onlarca ustanın icra ettiği mühürcülük mesleğini bugün tek başına sürdürüyor. Unutulmaya yüz tutan bu zanaat, özellikle okuma yazma bilmeyen vatandaşların resmi işlemlerinde noter tarafından tasdik edilen kişiye özel imza niteliğinde mühürlere dayanıyor.
Mesleğin işlevi ve kullanım alanları
Mühürler üzerinde kişinin ad ve soyadı yer alan, banka işlemlerinden noter işlemlerine, resmi evraklardan çeşitli kamu hizmetlerine kadar farklı alanlarda kullanılan araçlar. Okuryazarlık oranının artması ve dijitalleşmenin yaygınlaşmasıyla birlikte bu araçların günlük hayattaki rolü azalsa da, bankalar, noterler ve belirli resmi işlemlerde ihtiyaç halinde kullanımı sürüyor.
Geçmişten günümüze Rize'de mühürcülük
Memişoğlu, mesleği amcasından öğrendiğini ve geçmişte Rize merkezde 16 mühürcünün hizmet verdiğini aktarıyor. Eskiden özellikle çay üreticilerinin yoğun müşteri kitlesi oluşturduğunu belirten Memişoğlu, ÇAYKUR işlemlerinin bankacılık sistemine taşınmasının talebi önemli ölçüde azalttığını ifade ediyor.
Günlük rutin ve çalışma koşulları
Her sabah kravatını takıp ceketini giyen Memişoğlu, Kuyumcular Sokağı'ndaki yerine giderek tabelasını asıyor ve taburesi ile küçük çalışma masasının başına geçiyor. Mesleğin ince işçilik gerektirdiğini vurgulayan usta, kişilerin ad ve soyadını özel malzeme üzerine işleyerek resmi imza niteliği taşıyan mühürler hazırlıyor.
Talepteki azalma ve mesleğin geleceği
Eskiden günde 150-200 mühür ürettiklerini aktaran Memişoğlu, dijital kayıt ve ödeme sistemleri ile okuryazarlığın artmasının bu sayıları düşürdüğünü belirtiyor. Yaklaşık 40 yıldır aynı noktada hizmet verdiğini söyleyen usta, mesleğin geleceğinden endişe duyuyor; bugün Rize'de bu işi aktif olarak yapan sadece kendisi bulunuyor ve zaman zaman yardımcı olan eniştesinin yetiştiğini ekliyor.
Özetle, mühürcülük hem pratik bir çözüm hem de yerel zanaat açısından kültürel bir değer niteliği taşıyor. Dijitalleşme ile birlikte kullanım alanı daralsa da, belirli durumlarda mühürlere duyulan ihtiyaç sürüyor ve bu geleneğin yaşayan temsilcileri, uygun koşullar sağlanmazsa kısa vadede kaybolma riskiyle karşı karşıya.
İmza atamayanların son ustası
