Pezeşkiyan ve Paşinyan Erivan'da bir araya geldi
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan Erivan'da resmi görüşmeler gerçekleştirdi. İran resmi ajansı IRNA'ya göre Pezeşkiyan, resmi temaslar kapsamında Erivan'da Paşinyan tarafından törenle karşılandı. Heyetler arası ve ikili görüşmelerin ardından, iki lider huzurunda siyasi, sosyal, kültürel, turizm, sanayi, eğitim, ulaştırma, şehircilik, sanat ve sağlık alanlarında 10 mutabakat zaptı imzalandı.
Görüşmenin çerçevesi ve liderlerin değerlendirmesi
Pezeşkiyan ortak basın toplantısında, iki ülke arasında uzun vadeli stratejik işbirliği programının nihai hale getirilmesi ve imzalanması için hazır olduğunu vurguladı. Pezeşkiyan ayrıca, "İki ülke arasındaki derin tarihi ve kültürel bağlar, karşılıklı çıkarlara dayalı işbirliğini geliştirmek için güçlü bir zemin oluşturuyor." sözleriyle ilişkilerin önemine dikkat çekti.
Paşinyan ise ilişkilerin düzeyinin yükseltilmesi gerektiğini belirterek "Biz karşılıklı olarak ülkelerimiz arasındaki ilişkileri stratejik ortaklık düzeyine yükseltme zamanının geldiği konusunda hemfikiriz." dedi. Paşinyan, Ermenistan üzerinden geçecek ulaştırma hatlarının tamamen Ermenistan'ın yargı yetkisi altında olacağını vurguladı ve İran'ın Ermenistan'ın toprak bütünlüğü, egemenliği ve sınırlarının dokunulmazlığı konusundaki tutumunu takdir etti.
Demiryolu projesi ve ulaşım işbirliği
Toplantıda öne çıkan başlıklardan biri, bölgesel bağlantıları güçlendirecek ulaşım projeleri oldu. İran Yol ve Şehircilik Bakanı Ferzane Sadık devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, İran ile Ermenistan arasında Basra Körfezi'ni Karadeniz'e bağlayacak demir yolu projesi konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu. Sadık, söz konusu hattın İran, Ermenistan, Azerbaycan ve Avrupa arasındaki transit geçişlerde etkili bir rol oynayacağını belirtti ve hattın İran topraklarındaki Culfa'ya kadar tamamlandığını; Nahçıvan ve ardından Ermenistan üzerinden devam edeceğini ifade etti.
Paşinyan da Nahçıvan–Culfa hattı üzerinden sağlanacak bağlantının İran’a Ermenistan ve nihayetinde Karadeniz’e demir yolu erişimi sağlayacağını belirterek, bunun iki ülke arasındaki demir yolu işbirliği için yeni kapılar açacağını söyledi.
Hat düzenlemeleri, transit paket ve sınır altyapısı
Görüşmelerde sınır terminalleri, İranlı kamyoncuların geçiş ücretleri ve kara yolu taşımacılığı sorunları da ele alındı. Sadık, iki ülke arasında teknik ve mühendislik hizmetlerinin ihracatının geliştirilmesi yönünde mutabakata varıldığını ve kapsamlı bir transit işbirliği paketinin önümüzdeki iki ay içinde tamamlanıp açıklanacağını kaydetti. Ayrı olarak, Aras Nehri üzerindeki Norduz Köprüsü'nün genişliğinin artırılması ve kara yolu taşımacılığını kolaylaştırmak amacıyla ikinci bir köprü inşa edilmesine karar verildiği belirtildi.
Değerlendirme: Bölgesel bağlantı ve stratejik çıkarlar
İki liderin görüşmesi, özellikle ulaşım altyapısına ve transit koridorlara odaklanması bakımından bölgesel bağlantı stratejisinin bir parçası olarak okunabilir. İmzalanan mutabakatlar, ekonomik işbirliği ve lojistik ağların güçlendirilmesi yoluyla hem ticari hareketliliği artırmayı hem de tarafların stratejik ilişkilerini kurumsallaştırmayı hedefliyor. Pezeşkiyan'ın Kafkasya'da istikrar ve barışa verilen önemi vurgulaması ile Paşinyan'ın sınır güvenliği ve egemenlik konusundaki hukuki vurgusu, iki ülkenin ilişkisinin hem siyaset hem de altyapı ekseninde derinleştiğini gösteriyor.
Öne çıkanlar: 10 mutabakat zaptı; Basra Körfezi–Karadeniz demiryolu projesi; Nahçıvan–Culfa bağlantısı; transit işbirliği paketi (2 ay içinde tamamlanacak); Norduz Köprüsü genişletme ve ikinci köprü kararı.
