Etkinlik, katılımcılar ve amaç:
Gaziantep İslam Bilim ve Teknoloji Üniversitesi (GİBTÜ) ile Katar Hamad Bin Halife Üniversitesi öncülüğünde düzenlenen Gaziantep Forum 3, 21-23 Ekim 2026 tarihlerinde, Gaziantep Valiliği, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi ve Şahinbey Belediyesinin desteğiyle gerçekleşti. Farklı ilim ve düşünce geleneklerinden akademisyenler, "İslami müştereklerden evrensel vizyona: yöntemsel temeller ve çağdaş meydan okumalar" başlığı altında bir araya gelerek İslam dünyasının ortak değerlerini, çağdaş meseleleri ve kurumlar arası iş birliklerini ele aldı.
Sonuç bildirgesinin genel çerçevesi:
Forum sonunda yayımlanan sonuç bildirgesi, İslam dünyasında ortak değerlerin sadece tarihsel bir miras olarak korunmasının yeterli olmadığı; bu birikimin Kur'an ve Sünnet'in temel ilkeleri doğrultusunda, çağdaş gerçekliklerle buluşturularak insanlığın ortak sorunlarına çözüm üreten bir anlayışa dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Bildirgede ayrıca 11 temel başlık halinde fikir birliği ve politika önerileri sıralandı.
İslami müştereklerin temellendirilmesi ve yorum farkları:
Bildirge, Kur'an ve Sünnet'in referans alınmasını korurken, tarihsel yorumların bağlam içinde yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Dinî ilkeler ile tarihsel yorumların ayrıştırılması gerektiği kaydedildi; bu yaklaşım, mirasın sahiplenilmesini sağlarken sınırlılıkların ilmî yöntemle ele alınmasını hedefliyor.
İtikadi meseleler, din kardeşliği ve takfir eleştirisi:
İnanç esasları ile kelami ve felsefi yorum farklılıklarının ayrılması gerektiği bildiride öne çıktı. Tekfir, mezhepsel dışlama ve ötekileştirmenin Müslümanlar arasındaki ortak zemini zedelediği vurgulandı; bu nedenle ilmî tartışmaların hakikati arama, karşılıklı anlayış ve ahlaki sorumluluk temelinde yürütülmesi çağrısı yapıldı. Bildirgede ayrıca, zarurât-ı diniyyeyi açıkça inkâr etmedikçe kendisini İslam’a nispet edenlerin din kardeşliği hukuku kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Fıkhî yaklaşım, maslahat ve sosyal politika:
Fıkhî farklılıkların İslam düşüncesinin ilmî zenginliğinin parçası olduğu ve farklı içtihatların ortak referanslar çerçevesinde bir arada bulunabileceği bildirgede ifade edildi. Fıkhi değerlendirmelerde, dinin temel amaçları olan can, akıl, nesil ve malın korunmasının gözetilmesi; hükümlerin insan hayatındaki maslahatlarla ilişkilendirilmesi gerektiği vurgulandı. Kamu yönetiminde ise maslahat ilkesininin toplumun refahını, adaletini ve haklarını koruyan bir ölçüt olarak kullanılması; keyfî uygulamalara gerekçe yapılmaması gerektiği belirtildi. Meşru eleştiri ve siyasi muhalefetin korunmasının önemi ayrıca kaydedildi.
Siyasi ve toplumsal müşterekler:
Bildirge, İslami birliğin tek tipleştirici veya güç merkezli bir siyasi anlayışa indirgenemeyeceğini dile getirdi. Adalet, istişare, eşitlik, çoğulculuk, şeffaflık, hesap verebilirlik ve liyakat gibi ilkelerin siyasi ve ekonomik hayatın merkezinde yer alması gerektiği ve kalıcı huzurun bu ilkelerin uygulanmasıyla sağlanacağı ifade edildi.
Eğitim, kurumsal iş birliği ve bilimsel üretim:
Sonuç bildirgesi, yükseköğretimde üniversiteler arası ilişkilerin güçlendirilmesine özel vurgu yaptı. Öğrenci ve akademisyen hareketliliğinin artırılması, müfredatların karşılıklı tanınması ve ortak araştırma projelerinin geliştirilmesi önerildi. Akademik iş birliğinin temenni düzeyinde kalmaması; sürdürülebilir değişim programları ve kurumsal ortaklıklarla hayata geçirilmesi gerektiği belirtildi.
Geleceğe yönelik değerlendirmeler ve küresel bağlam:
Bildirge, küresel güç mücadeleleri, jeopolitik çatışmalar, gelir adaletsizliği, otoriterlik ve teknolojik bağımlılık gibi konuların İslam dünyasının başlıca sınamaları olduğuna işaret etti. Gazze’de yaşanan insani trajedi özel olarak insan hayatının korunması ve uluslararası hukukun tutarlılığı açısından küresel vicdanın sınavı olarak değerlendirildi. Ayrıca hukuk devletinin güçlendirilmesi, bilimsel üretimin desteklenmesi ve eğitimde eleştirel düşüncenin teşvik edilmesi gerektiği belirtildi.
Uygulamaya dönük çağrı:
Genel değerlendirmede, İslami müştereklerin geçmişin aynen tekrarı değil, kurucu ilkelerin çağdaş ihtiyaçlarla buluşturulması yoluyla güçlendirilebileceği ifade edildi. Bildirge üniversitelerin, sivil toplum kuruluşlarının ve ilgili kurumların ortak sorumluluk üstlenmesini; din, bilim, hukuk, siyaset ve ekonomi arasındaki ilişkilerin akılcı zeminde yeniden kurulmasını talep etti.
Sonuç olarak Gaziantep Forum 3, İslam dünyasında ortak değerleri güçlendirmeyi, farklılıkları ilmî ve ahlaki bir zeminde değerlendirmeyi ve insanlığın ortak geleceğine adalet, merhamet ve sorumluluk temelinde katkı sunmayı hedefleyen somut ve kurumsal adımlar çağrısıyla dikkat çekti.
GAZİANTEP İSLAM BİLİM VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ (GİBTÜ) İLE KATAR HAMAD BİN HALİFE ÜNİVERSİTESİ ÖNCÜLÜĞÜNDE DÜZENLENEN GAZİANTEP FORUM 3'ÜN SONUÇ BİLDİRGESİNDE, İSLAM DÜNYASINDA ORTAK DEĞERLERİN GÜÇLENDİRİLMESİ, MEZHEPSEL AYRIŞMALARIN AŞILMASI, ADALETİN TESİS EDİLMESİ VE ÜNİVERSİTELER ARASI İŞ BİRLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİ ÇAĞRISI YAPILDI.
