GLP-1 temelli ilaçların işleyişi:
Medicana Sağlık Grubu Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. M. Erkam Sencar, yeni nesil obezite ilaçlarının yalnızca kilo vermeye hizmet etmediğini, belirli hasta gruplarında kalp-damar sağlığı açısından da katkı sağlayabildiğini vurguladı. Bu ilaçlar, vücudun yemek sonrası doğal olarak ürettiği ve kan şekeri ile iştah kontrolünde rol oynayan GLP-1 hormonu işlevini taklit eden GLP-1 reseptör agonistleri grubuna giriyor.
Bu etkinlik mekanizmasıyla ilaçlar yemek sonrası kan şekeri yükseldiğinde insülin salgılanmasını destekliyor, iştahı azaltıyor ve tokluk hissini artırıyor. Ayrıca mide boşalmasını yavaşlatarak daha uzun süre tok kalmayı sağlıyor; böylece hem kan şekeri kontrolüne hem de kilo kaybına katkıda bulunuyor.
Büyük çalışmaların sonuçları:
Sencar, bu ilaçların kalp-damar üzerindeki etkilerini destekleyen bir dizi büyük çalışmadan bahsetti. SELECT çalışmasında, diyabeti olmayan ancak fazla kilolu veya obez ve kalp-damar hastalığı olan yaklaşık 17 bin katılımcıda haftalık semaglutid kullanımının kalp-damar kaynaklı ölüm, kalp krizi veya inme gibi ciddi olayların riskini yaklaşık %20 azalttığı bildirildi.
Tip 2 diyabetli hastalarda yürütülen diğer büyük çalışmalarda da benzer yönlü faydalar gözlendi. Liraglutid, dulaglutid ve semaglutid ile yapılan çalışmalarda kalp krizi, inme ve kalp-damar kaynaklı ölümlerde azalma raporlandı. Ayrıca SOUL çalışmasında oral semaglutidin yüksek kalp-damar riski taşıyan tip 2 diyabetlilerde önemli kalp-damar olaylarını yaklaşık %14, REWIND çalışmasında dulaglutidin yaklaşık %12 azalttığı gösterildi. SUMMIT çalışmasında ise tirzepatid ile obezite ve belirli tip kalp yetersizliği olan hastalarda kalp yetersizliğinin kötüleşmesi veya kalp-damar kaynaklı ölüm riskinin yaklaşık %38 azaldığı bildirildi.
inflamasyon ve hs-CRP göstergesi:
Sencar, bu faydaların sadece kilo ve kan şekeri kontrolünden ibaret olmayabileceğine dikkat çekti. SELECT çalışmasında semaglutid kullananlarda inflamasyon göstergelerinden biri olan hs-CRP düzeylerinde yaklaşık %38 azalma gözlendiğini, bu azalmanın kilo kaybından önce başlamasının da dikkat çekici olduğunu belirtti. Bu veriler, ilaçların kalp-damar üzerindeki yararlarında inflamasyonun azalmasının da rol oynayabileceğini düşündürüyor. Tirzepatid çalışmalarında da inflamasyon göstergelerinde azalma rapor edildi.
yan etkiler, riskler ve kullanım önerileri:
Sık bildirilen yan etkiler arasında bulantı, kusma, ishal, kabızlık, karın ağrısı, hazımsızlık ve şişkinlik bulunuyor. Sencar, tedaviye genellikle düşük dozla başlanması ve doz artışının doktor kontrolünde kademeli olarak yapılmasının önemine işaret etti. Nadir olarak safra kesesi sorunları ve pankreatit görülebiliyor; şiddetli ve geçmeyen karın ağrısı, yoğun kusma veya ishal durumunda hekime başvurulması gerektiğini vurguladı.
Semaglutid kullanımında nadiren bildirilen NAION adlı bir göz hastalığı ile ani görme kaybı arasında ilişki raporlanmış olsa da bu risk oldukça düşük kabul ediliyor. Ani görme kaybı veya görmede hızlı kötüleşme durumunda hızlı tıbbi değerlendirme gerektiği hatırlatıldı.
Sencar, bu ilaçların herkes için uygun olmadığını; hastanın diyabet durumu, kilosu, kalp-damar ve böbrek sağlığı, kullandığı diğer ilaçlar ve tedaviye engel oluşturabilecek durumların değerlendirilmesinin şart olduğunu belirtti. Bu tedavilerin yalnızca ‘zayıflama ilacı’ olarak görülmemesi ve kontrolsüz kullanılmaması gerektiğini vurguladı.
Son olarak Sencar, güncel bilimsel veriler ışığında “zayıflama ilaçları kalp ilacına dönüştü” demenin doğru olmadığını, ancak doğru hasta seçimi ve hekim gözetiminde kullanıldığında kilo, kan şekeri kontrolü ve belirli hasta gruplarında kalp-damar sağlığı açısından önemli faydalar sunabildiklerini ifade etti.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU ENDOKRİNOLOJİ VE METABOLİZMA HASTALIKLARI UZMANI DOÇ. DR. M. ERKAM SENCAR
