Nazilli Bozyurt Horasan Mezarlığı’nda 2026 kazı sezonu resmen başladı
Aydın’ın Nazilli ilçesindeki Bozyurt Horasan Mezarlığı Kazısında 2026 sezonu düzenlenen törenle açıldı. 2023’te Aydın Müze Müdürlüğü öncülüğünde başlatılan çalışmaları, bilimsel danışman Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz yürütüyor. Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Aydın Valiliği başta olmak üzere ilgili kurumsal desteklerle sürüyor.
Kazı alanı ve bugüne dek elde edilen bulgular
Kazılar, yaklaşık 26 dönümlük bir alanda yürütülüyor. Bugüne kadar Geç Roma ve Erken Bizans dönemine ait mezar yapıları, mozaikler, kandiller ve çok sayıda taşınabilir eser gün yüzüne çıkarıldı. Alanın güney bölümünde 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar uzanan yüzlerce Türk dönemi mezar taşı tespit edildi; bunlar arasında Ahi kültürünü yansıtan serpuşlu mezar taşları ve sırlı seramik örnekleri yer alıyor.
2025 bulguları ve 2026 hedefleri: Ahi Zaviyesi
2025 sezonunda mezarlığın güneyinde, 14. yüzyıla tarihlenebileceği değerlendirilen bir Ahi Zaviyesi izine rastlandı. 2026 sezonunda kazı çalışmalarının önceliği bu yapının daha geniş biçimde açığa çıkarılması ve yapıya ilişkin mimari ve arkeolojik verilerin ayrıntılı belgelenmesi olacak.
Çok katmanlı tarih: Roma, Erken Hristiyanlık ve Türk Dönemleri
Kazı alanı, aynı mekânda farklı dönemlere ilişkin yoğun arkeolojik birikim sunuyor. Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz’un aktardığına göre alanın keşifleri arasında M.S. 185 tarihli Heron formunda mezar anıtı, M.S. 4. yüzyıla ait Erken Hristiyanlık dönemi hipoje ve 7. yüzyıla dek uzanan farklı hipoje ve mezar anıtları bulunuyor. Bu çok katmanlı yapı, bölgenin uzun süren yerleşim ve inanç geçişlerini somut verilerle göstermektedir.
Cumhurbaşkanlığı kararnameli kazı statüsü ve tarihsel değerlendirmeler
Prof. Dr. Kılavuz, kazıların Kasım 2023’te başladığını ve 2026 itibarıyla Cumhurbaşkanlığı Kararnameli kazı statüsüne geçtiğini belirtti. Kılavuz, sahada elde edilen verilerin 13. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren bölgede görülen Türk yerleşimine ve fetih-islamlaşma sürecine ilişkin önemli bilgiler sağladığını vurguladı. Ayrıca 1280’lerde Aydınoğulları Beyliği’nin kurulmasıyla bölgedeki fetih hareketlerinin ivme kazandığına dikkat çekildi.
Bölgesel askeri ve kültürel bağlam
Kılavuz, Selçuklular ile Bizans arasındaki çatışmalardan söz ederken, 6 Haziran 1211 tarihinde anılan Dandalas (Alaşehir/Antiokya) savaşlarıyla ilgili tartışmalara değindi. Kazı alanının bizzat savaşın geçtiği alan olmadığını, ancak söz konusu döneme ilişkin önemli veriler sunduğunu belirtti. Bu bulguların, Anadolu’nun Türkleşme ve iskan süreçlerine ilişkin literatüre katkı yapması bekleniyor.
Türk fetih teşkilatı ve mezar taşları
Kazılarda, Türk dönemine ait mezar taşları arasında Aşık Paşazade kaynaklarında anılan Anadolu Ahileri, Anadolu Gazileri, Abdallar ve Anadolu Bacıları şeklindeki dört kola karşılık gelen örneklerin de tespit edildiği bildirildi. Bu durum, mezarlığın hem toplum örgütlenmesi hem de fetih-hizmet yapılarına ait somut bilgiler taşıdığını gösteriyor.
Kültür varlıkları, tekkeler ve uzanan kullanım süreleri
Kılavuz, kazı alanında Bektaşi, Mevlevi, Kadiri, Niyazi Mısıri tekkeleri ile dört Ahi Zaviyesi kalıntısının bulunduğunu; ayrıca mezarlığın 13. yüzyıldan 20. yüzyıl başına dek kesintisiz bir mezar taşı geleneği sunduğunu belirtti. Mezar geleneğinin kronolojisini izleme imkânı, bölgenin kültürel sürekliliğine ilişkin değerli veriler sunuyor.
Sezon açılış töreni ve yerel yetkililerin değerlendirmesi
2026 sezonunun açılışına Nazilli Kaymakamı Huriye Küpeli Kan ile kazı ekibi katıldı. Kaymakam Kan, kazının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile resmiyet kazandığını, alanda 800 yıl önce Horasan’dan gelen ataların izlerinin bulunduğunu ve bölgede tekke, zaviye gibi yapıların gün yüzüne çıkarılmasının beklendiğini söyledi. Ayrıca kazı için alana kurulan 12 konteynerlik kazı evinin altyapıyı güçlendirdiği vurgulandı.
Destek ve beklentiler
Bozyurt Horasan Mezarlığı Kazıları, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Bursa Uludağ Üniversitesi desteğiyle devam ediyor. Kazı ekibi, alanda ortaya çıkan çok dönemli verilerin, hem yerel hem de ulusal tarih yazımına somut katkılar sunacağını; ilerleyen sezonlarda daha kapsamlı restorasyon ve koruma çalışmalarının da planlandığını belirtiyor.
Sonuç olarak, Nazilli Bozyurt Horasan Mezarlığı, aynı mekânda Roma, Erken Hristiyanlık ve Türk dönemlerini belgeleyen zengin katmanlarıyla bölgenin arkeolojik ve tarihsel değerlendirmesinde öncelikli bir saha olarak öne çıkıyor. 2026 sezonunda Ahi Zaviyesi’nin bütünüyle gün yüzüne çıkarılması, alanın tarihsel önemini daha da netleştirecek.
AYDIN'IN NAZİLLİ İLÇESİNDE YÜRÜTÜLEN BOZYURT HORASAN MEZARLIĞI KAZISI'NDA 2026 YILI KAZI SEZONU DÜZENLENEN TÖRENLE BAŞLADI.
