NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’den Helsingborg Toplantısı Öncesi Değerlendirme
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, 21-22 Mayıs tarihlerinde İsveç’in Helsingborg kentinde yapılacak NATO Dışişleri Bakanları toplantısı öncesinde Brüksel’deki NATO Karargahı’nda düzenlenen basın toplantısında ittifakın güvenlik gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Rutte, Avrupa’daki güvenlik ortamının köklü şekilde değiştiğini ve artan risklere dikkat çekti.
Güvenlik Tehdidi ve İttifakın Öncelikleri
Rutte, Rusya’yı "Avrupa-Atlantik güvenliği için en doğrudan tehdit" olarak nitelendirerek bunun Ukrayna’daki saldırılarla sınırlı kalmadığını, Rusya’nın ittifakın güvenliğini ve istikrarını zayıflatmaya yönelik "ısrarlı ve giderek artan girişimleri" olduğunu söyledi. Rutte, üye ülkeler açısından meselenin "daha fazlasını yapıp yapmamak" değil, taahhütlerin "ne kadar hızlı askeri kapasitelere dönüştürüleceği" olduğunu vurguladı.
Hava Savunması ve Estonya Olayı
Rutte, Estonya’da yaşanan olaya değinerek, "Romanya’ya ait F-16’lar, Estonya üzerinde bir insansız hava aracını (İHA) düşürdü. Bu bir Ukrayna İHA’sıydı. Ancak Rusya’nın saldırganlığı olmasaydı orada olmayacaktı" ifadelerini kullandı. Rutte, bu gelişmenin NATO hava savunmasının etkinliğini bir kez daha gösterdiğini ve "topraklarımıza ya da halkımıza yönelik her türlü tehdide karşı kapasitemizi geliştirmeye devam edeceğiz" dedi.
Orta Doğu Gelişmeleri ve Hürmüz Boğazı
İsveç’te yapılacak toplantıda Orta Doğu’daki gelişmelerin de ele alınacağını belirten Rutte, İran’ın eylemlerini eleştirerek, "İran, küresel ekonomiyi rehin almaya çalışıyor" dedi. Rutte, Fransa, Belçika, Hollanda, İtalya, Almanya, İngiltere ve diğer bazı ülkelerin bölgeye askeri unsurlar sevk ettiğini, bu hazırlıkların Hürmüz Boğazı’nın trafiğe açık kalması açısından kritik olduğunu kaydetti. Hürmüz Boğazı’na olası müdahale koşullarına ilişkin soruya ise Rutte, gelişmeleri izleyeceklerini ve müttefiklerin ABD’nin harekete geçme çağrısını dikkate aldıklarını belirtti.
ABD’nin Avrupa’dan Asker Çekmesi ve Avrupa’nın Rolü
ABD’nin Avrupa’daki varlığına ilişkin açıklamada bulunan Rutte, Avrupa’nın savunma harcamalarını artırdığını ve "şu anda çok büyük bir değişim" yaşandığını söyledi. Rutte, Avrupa ve Kanada’nın daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurgulayarak, "Avrupa ve Kanada daha fazla sorumluluk üstlenerek, NATO içinde daha güçlü bir Avrupa oluşturulacak" ifadesini kullandı. Ayrıca ABD’nin Avrupa’daki 4 ila 5 bin asker çekmesinin NATO’nun savunma planları üzerinde etkisi olmadığını belirtti.
İHA İhlalleri ve İttifakın Tepkisi
Son günlerdeki İHA ihlallerine ilişkin Rutte, NATO’nun "sakin, kararlı ve ortantılı" yanıt verdiğini söyledi. Rusya’nın Ukrayna İHA’larını ele geçirip Baltık ülkelerine yönlendirdiği iddiası hakkında bilgi sahibi olmadığını ifade etti. Letonya’nın Ukrayna’ya topraklarını İHA saldırıları için kullanma izni verdiği suçlamasına yönelik Rus iddiasını ise Rutte "bütünüyle saçmalık" diye nitelendirdi.
Savunma Sanayi ve Ankara Zirvesinden Beklentiler
Türkiye’de yapılacak zirveden beklentilerini aktaran Rutte, odak noktasının sadece savunma harcamalarını artırmak olmadığını, bu harcamaların "daha fazla savunma sanayi üretimine dönüştürülmesi" gerektiğini söyledi. Rutte, ABD Başkanı Trump’ın savunma şirketlerinden üretimi artırma çağrısını desteklediğini belirterek, "Ankara’daki zirveden beklentim, Lahey’de gördüğümüz etkiye benzer bir sıçrama sağlaması" dedi.
Çin’in Rolü ve İttifak İşbirlikleri
Çin’in Ukrayna savaşıyla ilişkili rollerine dair Rutte, "Bu olanlar konusunda saf olmamalıyız" ifadelerini kullanarak Çin’in 2022’den bu yana Rusya, Kuzey Kore ve İran ile yakın iş birliği içinde olduğuna dikkat çekti. Rutte, Çin’in yaptırımların delinmesine yardımcı olduğunu ve çift kullanımlı ürün sağladığını belirttiğini, NATO’nun bu nedenle Japonya, Güney Kore, Avustralya ve Yeni Zelanda ile yakın temas halinde olduğunu söyledi.
Rusya Karşısında Bağımlılık Uyarısı
Basın toplantısında dikkat çeken ifadelerinden biri, ittifakın savunma kapasitesiyle ilgiliydi: "Avrupa, İngiltere, Türkiye ve Norveç ile birlikte 500 milyondan fazla nüfusa sahip ve karşımızda 120 ila 140 milyonluk bir Rusya var. Kendimizi Rusya’ya karşı savunmak için tek bir müttefike (ABD) aşırı derecede bağımlıyız". Rutte, büyük resme bakarak Avrupa ve Kanada’dan daha fazla katkı beklendiğini yeniden vurguladı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, "Avrupa, İngiltere, Türkiye ve Norveç ile birlikte 500 milyondan fazla nüfusa sahip ve karşımızda 120 ila 140 milyonluk bir Rusya var. Kendimizi Rusya'ya karşı savunmak için tek bir müttefike (ABD) aşırı derecede bağımlıyız" şeklinde konuştu.
