keşfin bulguları ve kapsamı:
Arkeolog Melik Mirbey Ömeroğlu tarafından yürütülen araştırmalarda, Muş merkeze bağlı Mescidli köyü sınırlarında Urartu medeniyetinin erken dönemine ait olduğu değerlendirilen yaklaşık 120 bin metrekarelik bir kale yerleşimi tespit edildi. Uydu görüntülerinin incelenmesiyle başlayan çalışmalar, doğal topoğrafyayla uyum göstermeyen yapısal izlerin varlığını gösterdi ve saha çalışmaları bu izlerin geniş bir sur sistemine ait olduğunu ortaya koydu.
keşif sürecinin ayrıntıları:
Ömeroğlu, keşif sürecini şöyle anlattı: "Kaleyi keşfetme sürecimiz, uydu görüntülerini incelememizle başladı. Uydu verileri üzerinde doğal topoğrafyayla uyum göstermeyen bazı yapısal izler dikkatimizi çekti. Bu anomalilerin doğal oluşumlardan farklı olabileceğini değerlendirdik ve bunun üzerine bölgeye geldik. Sahada gerçekleştirdiğimiz gözlemlerde, bu izlerin büyük bir kale yerleşimine ait sur kalıntıları olduğunu gördük. Böylece Dev Kale’nin varlığını tespit etmiş olduk." Tespit sonrası kalenin korunması ve tescili için gerekli başvuruların Van Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kuruluna yapıldığı bildirildi.
mimari özellikler ve tarihsel önem:
Saha gözlemlerine göre kalenin çevresini saran surların toplam uzunluğu yaklaşık 1,4 kilometreyi buluyor. Surların yüksekliği iç tarafta yaklaşık 2 metre, dış cephede ise 4 metreye ulaşıyor. Yapının kiklopik ve poligonal taş işçiliği sergilemesi, mimari açıdan Erken Demir Çağı kaleleriyle belirgin benzerlik gösteriyor.
Ömeroğlu, kalenin yüzölçümünün yaklaşık 120 bin metrekare olduğunu, bunun da yaklaşık 17 futbol sahasına denk geldiğini belirtti. Kuzey kesiminde yapı kalıntılarına ait izler izlenebilirken, güneyde yarıçapı yaklaşık 25 metre olan ve daha küçük taşlarla örülmüş daire biçiminde bir çukur gözlendi; bu yapının muhtemelen kalenin su ihtiyacını karşılamaya yönelik olduğu değerlendiriliyor.
Araştırmacı, söz konusu kalenin büyüklüğü ve stratejik konumunun Urartu Krallığı’nın batıya yayılma güzergâhı açısından önem taşıdığını vurguladı. Bölgenin ayrıca tarihsel Urartu yolunun geçtiği güzergâh üzerinde yer aldığı, ve bunun Arzaşkun gibi erken dönem başkentlerine ilişkin tartışmalara yeni veriler sağlayabileceği kaydedildi. Ömeroğlu, bu değerlendirmelerin kesinleşmesinin ise ileri arkeolojik kazı ve bilimsel çalışmaların sonuçlarına bağlı olduğunu ifade etti.
MUŞ’TA YAKLAŞIK 17 FUTBOL SAHASI BÜYÜKLÜĞÜNDE, URARTU MEDENİYETİNİN ERKEN DÖNEMİNE AİT OLDUĞU DEĞERLENDİRİLEN DEVASA BİR KALE KEŞFEDİLDİ.
