Kültürel mirası korumak için ortak seferberlik: kaçakçılıkla mücadelede yeni adımlar
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 14 Kasım UNESCO Uluslararası Kültür Varlığı Kaçakçılığıyla Mücadele Günü dolayısıyla yayımladığı mesajda Anadolu'nun binlerce yıllık kültürel mirasının korunmasının önemine dikkat çekti. Ersoy, kaçak kazıların eserleri ait oldukları bağlamdan kopardığını ve bu kaybın bilimsel bilginin geri dönülmez biçimde yok olmasına yol açtığını belirtti.
Vatandaşlara çağrı: ortak sorumluluk ve duyarlılık:
Bakan Ersoy, kültürel mirasın korunmasının herkesin ortak sorumluluğu olduğuna vurgu yaparak vatandaşları kaçakçılığa karşı sessiz kalmamaya davet etti. Güvenlik güçleri, gümrük teşkilatı ve adli makamlarla yürütülen çalışmaların yanında toplum duyarlılığının bu mücadelenin en büyük güvencelerinden biri olduğunu ifade etti. Ersoy, uluslararası platformlarda da iş birliğinin önemini sürekli gündemde tuttuğunu kaydetti.
İade başarıları ve sayısal veriler:
Bakanlığın verilerine göre 2002-2026 döneminde yurt dışından Türkiye'ye getirilen kültür varlığı sayısı 13 bin 574 oldu. Sadece 2026 yılında ise 126 kültür varlığı ülkeye kazandırıldı. Bu sonuçlar, hukuki süreçler, diplomasi ve bilimsel çalışmalara dayanan çok yönlü bir mücadelenin ürünü olarak sunuluyor.
Son dönemde dikkat çeken gelişmeler arasında ABD'den iadesi sağlanan 100 eser bulunuyor. Bu iade paketinde Tokat Horoztepe kökenli 40 Erken Tunç Çağı eseri, Burdur Düver kökenli 44 Arkaik Dönem eseri ile Aphrodisias antik kentinden yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarılmış bir portre yer aldı. Eserler, İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nde düzenlenen programla kamuoyuna tanıtıldı.
Teknoloji, bilim ve uluslararası iş birliği:
Kültür ve Turizm Bakanlığı, kaçakçılıkla mücadelede teknolojik araçları da kullanıma aldı. Bakanlığın devreye aldığı yazılım sistemiyle dünya genelindeki müzayede ve galeri internet sitelerinde satışa sunulan, Türkiye'den yasa dışı yollarla çıkarılmış kültür varlıkları takip ediliyor. Sistem tarafından tespit edilen şüpheli kayıtlar arşivlenip uzman incelemesine sunuluyor; elde edilen veriler iade taleplerinin bilgi ve belgelerle desteklenmesine katkı sağlıyor.
Bilimsel araştırmalar ve arşiv belgeleri, iade süreçlerinde belirleyici rol oynuyor. Arkeolojik kayıtlar, tarihi belgeler ve bilimsel analizler eserlerin kökeninin ve çıkarılma süreçlerinin ortaya konmasında kullanılıyor. Metinde değinildiği gibi Boubon kökenli bronz eserlerin iadesine yönelik çalışmalar, bilimsel kanıtların uluslararası adli süreçlerle birlikte değerlendirilmesinin örneği olarak gösteriliyor.
Bölgesel iş birlikleri ve hukuki altyapı:
Bakanlık, UNESCO tarafından öngörülen koruma ve iş birliği anlayışı doğrultusunda hareket ediyor; güvenlik tedbirleri, hukuki süreçler, diplomasi ve eğitim çalışmalarını birbirini tamamlayacak biçimde sürdürüyor. Ayrıca Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) ile yürütülen çalışmalar; Güneydoğu Avrupa'da hukuki altyapının, operasyonel kapasitenin ve ülkeler arasındaki bilgi paylaşımının güçlendirilmesini hedefliyor.
Sonuç olarak Bakan Ersoy'un çağrısı, yalnızca kurumlar arası koordinasyonun sürdürülmesi değil, toplumun her kesiminin farkındalık ve ihbarla sürece dahil olması gerektiğini vurguluyor. Kaçakçılıkla mücadele, sahadaki denetimler, uluslararası iade çabaları ve dijital takip mekanizmalarının birlikte işletilmesiyle devam ediyor; vatandaşların desteği ise bu çabanın ayrılmaz parçası olarak öne çıkıyor.
13 BİN 574 KÜLTÜR VARLIĞI AİT OLDUĞU TOPRAKLARA KAVUŞTU
