Mevsimsel değişimler ruh sağlığını etkileyebilir: Uzman uyarısı
Mevsim geçişleri, gün ışığı süresi ve sıcaklık değişimleri nedeniyle birçok kişide ruhsal dalgalanmalara yol açabiliyor. Medicana Ataköy Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Doç. Dr. Oya Bozkurt, özellikle vardiyalı çalışanlar, daha önce depresyon öyküsü olanlar ile tiroid hastalığı veya demir eksikliği bulunanların bu dönemde daha dikkatli olması gerektiğini belirtti.
Biyoritmin uyum sağlamada zorlanması
Doç. Dr. Bozkurt, mevsim değişiklikleriyle birlikte ısı ve gün ışığı miktarındaki değişimin biyoritmi devreye soktuğunu, ancak bazı kişilerde bu ritmin uyumlanmakta güçlük çektiğini vurguladı. Bu tür uyumlanma sorunlarında yorgunluk ve bitkinlik gibi belirtiler ortaya çıkabileceğini, genellikle birkaç hafta sürdüğünü fakat uzun süre devam ederse daha ciddi sorunlar—örneğin mevsimsel depresyon, iki uçlu duygu durum bozuklukları, panik bozukluk, yeme ve uyku bozuklukları—ile karşılaşılabileceğini ifade etti.
Melatonin, karanlık ve kış depresyonu
Bozkurt, karanlığın arttığı kış aylarında melatonin salgısının yükselmesinin bazı kişilerde bitkinlik, artan uyku eğilimi ve dolayısıyla depresyona yol açabildiğini belirtti. Bu mekanizmanın özellikle kış ve sonbahar aylarında depresyonun daha sık görülmesini açıkladığını, bahar döneminde ise bazı kişilerde hipersomniya (aşırı uyuma), karbonhidrat ve şekerli gıdalara yönelme, isteksizlik ve karamsarlık gibi semptomların bir arada görülebildiğini söyledi.
Kimler daha fazla risk altında?
Uzman, mevsimsel ruhsal dalgalanmaların özellikle vardiyalı işlerde çalışanlar, kadınlar, D vitamini eksikliği olanlar, tiroid bozukluğu veya demir eksikliği anemisi bulunan kişilerde daha sık görülebildiğini belirtti. Ayrıca önceki depresyon öyküsü veya ailede bipolar bozukluk öyküsü olanlarda riskin arttığına dikkat çekti. Bozkurt, kadınların mevsimsel depresyona erkeklerden 4 kat daha fazla yatkın olduğunu aktardı.
Korunma ve tedavi önerileri
Mevsimsel depresyon belirtileri görüldüğünde yapılması gerekenleri açıklayan Doç. Dr. Bozkurt, bilinen bir psikiyatrik hastalığı olan kişilerin belirtiler başlar başlamaz doktorlarına başvurmalarının önemine vurgu yaptı. Ayrıca şunları önerdi:
- Var olan ek hastalıkların tedavisinin sürdürülmesi
- Gün ışığından yararlanma ve düzenli egzersiz
- Ağır vakalarda fototerapi: Işık verilerek ve uyku düzeni ile melatonin salgısının azaltılması hedefleniyor
- Gerektiğinde psikoterapi ve ilaç tedavisi
Doç. Dr. Bozkurt'un değerlendirmesi, mevsim dönüşlerinde ruhsal belirtileri izlemek ve risk gruplarının erken müdahaleye yönlendirilmesinin önemini ortaya koyuyor.
PSİKİYATRİ UZMANI DOÇ. DR. OYA BOZKURT, MEVSİM GEÇİŞLERİNİ DAHA KOLAY ATLATMANIN YOLLARINI ANLATTI.
