Metabolik hastalıklar Türkiye'de organ nakli ihtiyacını artırıyor
Obezite, diyabet ve hipertansiyon salgını Türkiye'nin organ sağlığını tehdit ediyor. Metabolik hastalıkların sessizce yıprattığı böbrek ve karaciğerler nedeniyle nakil listeleri hızla kabarıyor. Medipol Mega Üniversite Hastanesi Organ Nakli Uzmanı Prof. Dr. Onur Yaprak, "Sadece yaşlılar değil, metabolik hastalıklar yüzünden gençler de organlarını kaybediyor" diyerek tabloyu özetliyor.
Halk gündeminde yeniden yer alan organ yetmezliği
Türkiye'de organ yetmezliği tartışması, sevilen sanatçı Ufuk Özkan'ın yaşadığı karaciğer yetmezliği süreciyle yeniden gündeme geldi. Eskiden organ yetmezliği daha çok ileri yaş veya doğuştan gelen hastalıklarla ilişkilendirilirken, günümüzde obezite, diyabet ve hipertansiyon gibi metabolik bozuklukların yaygınlaşması nakil ihtiyacını artırdı. Prof. Dr. Onur Yaprak, organ bağışının toplumsal bir sorumluluk olduğuna dikkat çekiyor.
Organ bağışının yol haritası
Organ bağışı yapmak isteyen vatandaşların sağlık kuruluşlarına başvurmasının yeterli olduğunu belirten Prof. Dr. Yaprak, "2025 yılında hazırlanan yönetmelik kapsamında organ bağışı kolaylaştırıldı. Eskiden organ nakli koordinatörlerine iki şahitle gidiliyordu. Şimdi e-Nabız üzerinden de organ bağışı yapılabiliyor" diyor. Uzman, bu sürecin organların mutlaka alınacağı anlamına gelmediğini; organların yalnızca beyin ölümü gerçekleştiğinde ve ailenin onayıyla alınabildiğini vurguluyor.
Kadavra bağışında süreç nasıl işliyor?
Prof. Dr. Yaprak, kadavra bağışı konusunda toplumda yanlış anlamalar olduğunu belirterek, "Beyin ölümü; kalp krizi, kafa içi basıncı artıran hastalıklar ya da oksijensiz kalma gibi nedenlerle gelişebilir. Beyin ölümü gerçekleştiğinde kişi yoğun bakımda yaşam destek cihazlarına bağlı olur. Bu sırada organlar hâlâ kanlanır ve çalışır. Bağış, bu aşamada ailenin onayıyla yapılır. Bu, bir cenazeden organ alınması değildir" ifadelerini kullandı. Uzman ayrıca, "Metabolik sendrom dediğimiz; diyabet, hipertansiyon, karaciğer yağlanması ve obezite gibi hastalıklar organlarımızı daha erken yaşta yıpratıyor. Bu da organ nakli ihtiyacını ciddi şekilde artırıyor" diye ekliyor.
Kime, hangi yaşta nakil yapılabiliyor?
Organ nakillerinde farklı bağış türleri uygulandığını belirten Prof. Dr. Yaprak, "Kalp ve akciğer nakilleri yalnızca beyin ölümü gerçekleşmiş bağışçılardan yapılabiliyor. Ancak böbrek ve karaciğer nakilleri canlı vericilerden de mümkün. Çünkü karaciğer kendini yenileyebilen bir organ ve iki böbreğimiz olduğu için biriyle yaşam sürdürülebiliyor. Bebeklikten 75 yaşına kadar organ nakli yapabiliyoruz" dedi. Uzman, bebeklerde genellikle doğuştan safra yolu hastalıklarının, çocuklarda metabolik hastalıkların; erişkinlerde ise Hepatit B, Hepatit C, karaciğer yağlanması, otoimmün hastalıklar ve bazı kanser türlerinin nakil ihtiyacına yol açtığını belirtiyor.
Organ bağışının önemi
Prof. Dr. Yaprak, Türkiye'de organ bağış oranlarının ihtiyacın çok gerisinde olduğunu, artan kronik hastalıklarla birlikte her yıl daha fazla kişinin nakle ihtiyaç duyduğunu vurguluyor. Uzman, organ bağışını "İnsanın hayatını kurtarabilecek en değerli miras" olarak nitelendiriyor ve toplumun bilinçlenmesinin önemine dikkat çekiyor.
MEDİPOL SAĞLIK GRUBU’NDAN ORGAN NAKLİ UZMANI PROF. DR. ONUR YAPRAK
