İBB Meclisi’nde eleştiri ve veri talebi
İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kasım oturumlarında söz alan Sibel Betül Birer, İBB yönetiminin sosyal yardım uygulamalarını, faaliyet raporlarını ve bütçe gerçekleşmelerini ele aldı. Birer, İBB’nin 2025 faaliyet raporu ile 2026’nın ilk altı aylık mali verilerini karşılaştırarak bazı kalemlerde yararlanıcı sayılarında belirgin düşüşler olduğunu belirtti ve belediye yönetiminden detaylı başvuru, ödeme ve hak sahipliği verilerinin açıklanmasını istedi.
İddiaların özü:
Birer’in Meclis’te aktardığı verilere göre tek seferlik nakdi destekten yararlanan hane sayısı 333 bin 347’den 104 bin 628’e, evlilik desteğinden yararlanan çift sayısı 7 bin 533’ten 4 bin 40’a geriledi. Bu değişimin evlilik desteğinde yaklaşık olarak yüzde 46’lık bir azalışa tekabül ettiğini vurguladı. Diğer kalemlerde de düşüşler görülüyor; ev eşyası ve giyim desteği hizmet sayısı 14 bin 331’den 4 bin 491’e, yenidoğan destek paketi sayısı ise 40 bin 379’dan 37 bin 568’e indi.
Birer, bu verilerin "ihtiyaç mı azaldı, program kapsamı mı değişti yoksa destek başka kanallardan mı verildi" sorularını doğurduğunu belirterek, iddiaların başvuru ve ödeme kayıtlarıyla açıklanmasını talep etti.
Bütçe ve harcama farkı:
2025 yılı Performans Programı’nda ayni ve nakdi sosyal destek hizmetleri için öngörülen tutarın yaklaşık 11 milyar 849 milyon lira olduğu, faaliyet raporundaki gerçekleşmenin ise 9 milyar 194 milyon lira olarak görüldüğünü kaydeden Birer, iki tutar arasında 2 milyar 655 milyon liralık fark bulunduğunu söyledi. Buna karşılık İBB yönetiminin hangi kalemlerde tasarrufa gidildiğini, hangi hizmetlerin değiştirildiğini veya ertelendiğini performans hedefleri üzerinden açıklaması istendi.
2026’nın ilk altı aylık mali verilerine dair değerlendirmede ise Birer, İBB’nin Yoksullukla Mücadele ve Sosyal Yardımlaşma programına ayırdığı bütçenin yaklaşık 12 milyar 711 milyon lira olduğunu, haziran sonu itibarıyla gerçekleşmenin 3 milyar 887 milyon lira seviyesinde kaldığını; bu programın bütçe gerçekleşme oranının yüzde 31 olduğunu aktardı. Engellilerin Toplumsal Hayata Katılımı ve Özel Eğitim programında yüzde 7, Şehit Yakını ve Gaziler programında ise yüzde 11’lik ilk altı aylık gerçekleşme oranları paylaşıldı. Birer, kasım ayı itibarıyla güncel harcama ve hizmet verilerinin Meclis’e sunulmasını talep etti.
Seçim vaatleri ve Sayıştay bulgusu:
Birer, İBB yönetiminin seçim döneminde verdiği vaatleri de gündeme taşıdı. 2024’te 100 bin anne adayına beslenme paketi sözü verildiğini, Ekim 2026’da ise 2027 için 50 bin anne adayı hedefinin açıklandığını belirterek, "2024’te söz verdiğiniz 100 bin anne adayına hangi tarihte, kaç paket ulaştırdınız?" diye sordu. Ayrıca tek asgari ücretle geçinen ailelere yıllık 10 bin lira pazar desteği vaadi ile ilgili olarak Nisan 2026’da başvuruları açılan desteğin hane başına tek seferlik 2 bin 500 lira olarak uygulandığını, 2027 için açıklanan tutarın ise 5 bin lira olduğunu hatırlattı.
2025 Sayıştay denetim raporunun 90 numaralı bulgusuna da değinen Birer, 2025’te 2 milyar 725 milyon lirayi aşan nakdi yardımın ödeme ve aracılık hizmetinin ihale yapılmadan BELBİM ve özel bir banka üzerinden protokolle yürütüldüğünün raporda yer aldığını, hak sahiplerince aynı gün çekilmeyen tutarların değerlendirilmesi sonucunda BELBİM’in yaklaşık 17 milyon 635 bin lira faiz geliri elde ettiğinin tespit edildiğini aktardı. İBB yönetiminin ödeme modelinin güvenli ve izlenebilir olduğunu savunmasına karşın Sayıştay, belediye şirketi üzerinden hizmet sunmanın rekabet yükümlülüğünü ortadan kaldırmadığı değerlendirmesini yaptığına dikkat çekildi.
İlçe belediyeleri ve geçmiş uygulamalar:
Birer, İstanbul’daki 39 ilçe belediyesinin 2027 bütçelerini de değerlendirerek, cari transferlere ayrılan pay bakımından ilk üç sırada AK Parti yönetimindeki belediyelerin yer aldığını, ilk 10 belediyeden 7’sinin AK Parti yönetiminde olduğunu söyledi. Örnek olarak Pendik’in bütçesinin yüzde 7,76’sını, Ümraniye’nin yüzde 6,70’ini ve Tuzla’nın yüzde 5,05’ini cari transferlere ayırdığını belirtti.
Ayrıca AK Parti döneminde İBB tarafından yürütülen sosyal yardım uygulamalarına referans verildi; 2018’de sosyal destek kartıyla 149 bin 251 aileye, eğitim yardımlarıyla 89 bin 574 öğrenciye ulaşıldığı hatırlatıldı. Birer, Meclis’teki konuşmasında hem mevcut düşüşlerin gerekçelerinin hem de bütçe-fayda ilişkisine dair ayrıntıların kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini vurguladı.
İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE (İBB) MECLİSİ AK PARTİ ÜYESİ SİBEL BETÜL BİRER
