Kuduz uyarısı: erken müdahale hayat kurtarır:
Düzce Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Dilek Akıncı, 28 Eylül Dünya Kuduz Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada kuduzun bulaşma yolları, riskli temaslar, belirtiler ve korunma yöntemleri hakkında uyardı. Akıncı, hastalığın belirtileri ortaya çıktıktan sonra neredeyse tamamen ölümcül seyrettiğini, bu nedenle temas sonrası zaman kaybetmeden doğru müdahalenin hayati önem taşıdığını belirtti.
Hastalık ve bulaşma yolları:
Kuduz, kuduz virüsünün neden olduğu ve merkezi sinir sistemini etkileyen bir hastalıktır. Virüs genellikle enfekte bir hayvanın ısırığı veya tükürüğünün açık yara ya da mukoza (ağız, burun iç yüzeyi) ile teması sonucu insana geçer. Virüs giriş noktasından itibaren sinirler boyunca ilerleyerek beyne ulaşır; bu süre kişiden kişiye değişmekle birlikte genellikle birkaç hafta ile birkaç ay arasında sürer. Isırığın baş-boyun bölgesine yakınlığı ve derinliği bu süreci kısaltabilir. Akıncı, virüs beyne ulaşmadan önce yapılan koruyucu aşılamanın hastalığı tamamen engellediğini vurguladı ve temas sonrası geçen sürenin hayati önem taşıdığını söyledi.
İlk müdahale nasıl yapılmalı:
Hayvan ısırığı veya tırmalaması durumunda yapılacak ilk ve en etkili müdahale yaranın temizlenmesidir. Dr. Akıncı, yaranın en az 10-15 dakika boyunca bol su ve sıvı sabunla yıkanmasının gerektiğini belirtti. Bu basit uygulama, bölgedeki virüs yükünü önemli ölçüde azaltır. Yara temizlendikten sonra antiseptik uygulanabilir; ancak yara dikilmemeli veya kapatılmamalıdır. Kanama fazla ise yaranın üst kısmına turnike uygulanabilir ve tamponla baskı yapılabilir. Bu ilk müdahalenin ardından vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalı, gerekli değerlendirme ve gerekirse yeniden yıkama yapılmalıdır.
Risk değerlendirmesi ve aşı yaklaşımı:
Her ısırık aynı risk düzeyine sahip değildir; bu nedenle risk değerlendirmesi mutlaka bir sağlık profesyoneli tarafından yapılmalıdır. Akıncı, yüksek risk unsurlarını şu şekilde sıraladı: sahipsiz veya davranışları anormal olan hayvanlarla temas, hayvanın kışkırtılmadan saldırması, ısırığın baş, yüz, boyun veya el gibi bölgelerde olması, derin ve çok sayıda yara bulunması. Ayrıca hayvanın aşı durumu bilinmiyorsa veya hayvan gözlem altına alınamıyorsa koruyucu aşı programı genellikle başlatılır. Aşılı ve gözlem altında tutulabilen evcil hayvanlarla temaslarda ise doktorun değerlendirmesine göre farklı bir yaklaşım izlenebilir.
Kuduzun erken belirtileri ateş, halsizlik, baş ağrısı ve ısırık bölgesinde karıncalanma gibi belirsiz şikayetlerle başlayabilir. Hastalık ilerledikçe huzursuzluk, kas kasılmaları, aşırı salya artışı, suya karşı korku (hidrofobi) ve felç gibi nörolojik bulgular görülebilir. Akıncı, belirtiler başladığında hastalığın seyri neredeyse hiçbir zaman durdurulamıyor ve vaka genellikle ölümle sonuçlandığı için tedavinin anahtarının belirtiler ortaya çıkmadan önce, hatta temas sonrası mümkün olan en kısa sürede koruyucu aşılamanın uygulanması olduğunu belirtti.
Toplumsal korunma önerileri:
Kuduzdan korunmada en etkili yöntemlerden birinin evcil hayvanların düzenli olarak aşılanması olduğunu söyleyen Akıncı, sahipsiz ve yabani hayvanlarla temastan kaçınılmasını, tanınmayan hayvanların dikkatli beslenmesini ve çocukların hayvanlarla temas konusunda bilinçlendirilip yalnız bırakılmamasını önerdi. Ayrıca vatandaşlara en önemli mesaj olarak şunu iletti: Hiçbir hayvan teması, ‘önemsiz’ olarak değerlendirilmemelidir. Isırık, tırmalanma veya salya teması sonrası zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak hayat kurtarır.
Dr. Akıncı, sık sorulan sorular arasında yer alan aşı ertelenip ertelenemeyeceği konusuna değinerek, aşıyı geciktirmenin ihmal anlamına geldiğini, ancak yara bakımı ve erken başvuru ile aşılamanın neredeyse yüzde 100'e yakın koruyucu olduğunu yineledi. Dünya Kuduz Günü vesilesiyle Akıncı, tüm vatandaşları konuya duyarlı olmaya davet etti.
Not: Haber içinde aktarılan tüm uyarılar ve öneriler Dr. Dilek Akıncı'nın Düzce Üniversitesi açıklamalarına dayanmaktadır.
DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HASTANESİ ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI ÖĞRETİM ÜYESİ DR. DİLEK AKINCI, 28 EYLÜL DÜNYA KUDUZ GÜNÜ DOLAYISIYLA KUDUZ HASTALIĞI, BULAŞMA YOLLARI, RİSKLİ TEMASLAR, BELİRTİLER VE KORUNMA YÖNTEMLERİ HAKKINDA ÖNEMLİ BİLGİLER VERDİ.
