Kış aylarında eklem ağrıları: Soğukla ilişkisi ve alınabilecek önlemler
Medicana Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Uzm. Dr. Selin Turan, kışın ağrıların artmasının vücudun dış dünyaya verdiği biyolojik bir hayatta kalma tepkisi olduğunu; bu etkinin mekanik ve sinirsel tepkilerin bir sonucu olarak ortaya çıktığını ifade ediyor. Özellikle kronik ağrısı olanlar için kış aylarının eklemlerin bir "hava durumu tahmincisi" gibi çalışmasına neden olabileceğini belirtiyor.
Soğuk havanın eklemleri etkileme mekanizmaları
Eklem sıvısının yoğunlaşması: Eklemlerde hareketi kolaylaştıran sinoviyal sıvı, soğukta daha yoğun hale gelir; bunun sonucu olarak eklemler sabahları daha sert olabilir ve hareket ettirmek ağrılı hissedilebilir.
Barometrik basınç değişiklikleri: Havanın soğuması ile atmosferik basınçta meydana gelen değişimler, tendon, kas ve yara dokuları gibi çevre dokuların mikroskobik düzeyde genleşmesine yol açar. Kısıtlı eklem boşluğunda bu genleşme sinir uçlarını uyararak ağrıya neden olur; eski sakatlıkların soğukta sızlaması genellikle bu mekanizma ile açıklanır.
Dolaşımın merkeze çekilmesi: Vücut soğukken hayati organları korumak için kanı merkeze çeker; bunun sonucu kol ve bacaklardaki uç bölgelere giden kan azalır. Eklemlere ve kaslara daha az kan gitmesi, sertleşme ve ağrıya karşı artan hassasiyet oluşturur.
Kas gerginliği ve ağrı eşiğinin düşmesi: Soğuk, kasların istemsiz gerilmesine yol açar; omuzların yukarı çekilmesi ve vücudun kapanma hareketi uzun süre devam ederse kaslar kısalır, yorulur ve laktik asit biriktirerek ağrı üretir. Ayrıca soğuk, ağrı sinyallerini taşıyan sinir liflerini daha duyarlı hale getirerek ağrı eşiğinin düşmesine neden olabilir; böylece normalde fark edilmeyecek küçük bir sızı daha şiddetli algılanır.
Alınabilecek önlemler ve pratik öneriler
Katmanlı giyim: Tek bir kalın kazak yerine birkaç kat ince giymek ısıyı hapseder. Diz ve el bileği gibi hassas bölgelerin termal giysiler veya yünlü koruyucular ile korunması önemlidir.
Hareket ve esneme: Hareketsiz kalmak eklemleri sertleştirir. Ev içinde bile olsa hafif esneme hareketleri ve yürüyüş eklem sıvısının hareketlenmesine fayda sağlar.
Sıcak uygulamalar: Ağrıyan bölgeye kısa süreli sıcak su torbası uygulamak veya ılık duş almak kan dolaşımını rahatlatır ve geçici rahatlama sağlar.
Su tüketimi: Eklemler kıkırdak yapısının önemli bir kısmı sudan oluşur; vücut susuz kaldığında eklem sıvısı azalır ve sürtünme kaynaklı ağrılar artar. Bu nedenle günde en az 2 litre su içilmeye özen gösterilmelidir.
Beslenme ve destekleyici gıdalar
Isı veren baharatlar: Zencefil, zerdeçal, acı biber ve tarçın gibi besinler vücut ısısını artırarak kan dolaşımını hızlandırabilir. Uzm. Dr. Selin Turan, bu tür kuvvetli etkiye sahip baharat ve bitkileri kullanmadan önce uzmana danışılması gerektiğini vurguluyor.
Omega-3 ve sağlıklı yağlar: Eklem sıvısının kalitesini desteklemek için omega-3 bakımından zengin yağlı balıkların tüketimi önemlidir; önerilen sıklık haftada 2 öğün balık tüketimidir. Zeytinyağı, ceviz ve keten tohumu gibi kaynaklar da eklem sağlığını destekleyebilir.
Ek destekler: Kemik suyu, magnezyum açısından zengin besinler, C vitamini içeren narenciye ve kivi gibi meyveler eklem bağlarını ve dokularını güçlendirmeye yardımcı olabilir. Kış aylarında güneşten mahrum kalmamaya özen gösterilmeli; D vitamini eksikliği durumunda doktor kontrolünde takviye kullanılmalıdır.
Özet: Soğuk hava eklem ağrılarını bir dizi mekanizma yoluyla artırabilir; ancak uygun giyim, düzenli hafif hareket, yeterli sıvı alımı ve hedefe yönelik beslenme ile şikayetler azaltılabilir. Kronik bir sağlık sorunu veya belirgin şikayet varsa uzman hekim ile değerlendirme önerilir.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON UZMANI UZM. DR. SELİN TURAN, "BAROMETRİK BASINÇ DEĞİŞİKLİKLERİ YANİ EKLEM GENLEŞMESİ İSE HAVALARIN SOĞUMASIYLA ATMOSFERİK BASINCIN DÜŞMESİYLE İLGİLİDİR. BU DURUM, EKLEMLERİN ETRAFINDAKİ DOKULARIN (TENDONLAR, KASLAR VE YARA DOKULARI) ÜZERİNDEKİ DIŞ BASKININ AZALMASINA NEDEN OLUR. BASKI AZALINCA BU DOKULAR MİKROSKOBİK DÜZEYDE GENLEŞİR. EKLEMİN KISITLI ALANINDAKİ BU GENLEŞME, SİNİR UÇLARINI UYARARAK AĞRIYA YOL AÇAR. ESKİ SAKATLIKLARIN SOĞUKTA SIZLAMASINI NEDENİ DE GENELLİKLE BUDUR" DEDİ.
