Yeni yönetmeliğin kapsamı ve hedefleri
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, Resmi Gazete'de yayımlanarak kiralık araçlar sektörüne yeni yükümlülükler getirdi. Düzenlemenin temel hedefleri arasında hizmet kalitesinin artırılması, kayıt dışılığın ve haksız rekabetin önlenmesi ile tüketici haklarının güçlendirilmesi yer alıyor. Yönetmelik ticari faaliyet kapsamında taşıt kiralayan tüm işletmelere yetki belgesi alma zorunluluğu getiriyor.
Yetki belgesi verebilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması, vergi mükellefi bulunması ve işletme sorumlularının yönetmelikte öngörülen şartları taşıması gerekecek. Başvuruların ve yetki belgesine ilişkin tüm işlemlerin yürütüleceği Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi Ticaret Bakanlığı tarafından kurulacak ve sistemin 1 Ocak 2027 tarihine kadar hayata geçirilmesi planlanıyor.
Taşıt ve filo kriterleri:
Yönetmelikle kiralanabilecek taşıtlara yaş ve kilometre sınırlamaları getirildi. Klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşını geçen araçların kiraya verilmesi yasaklanacak. Ayrıca kilometre sınırı olarak benzinli/dizel taşıtlarda 180.000 km, elektrikli taşıtlarda ise 300.000 km üzerinde olan araçların kiralanmasına izin verilmeyecek. Periyodik bakımı zamanında yapılmamış veya ağır hasar kaydı bulunan taşıtlar da kiraya verilemeyecek.
İşletmelerin sahip olması gereken asgari araç sayıları yeniden düzenlendi. Büyükşehir belediyesi olan illerin nüfusu 30 bini geçen ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin, en az 5'i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek. Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir olmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için ise en az 2'si işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 5 taşıt şartı getirildi. Ayrıca nüfusu 30 bini geçen ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında, birinin Türkiye'de üretilmesi şartıyla en az 2 hibrit veya yalnızca elektrik motorlu taşıt bulunması zorunlu hale getirildi.
Tüketici hakları, depozito ve iletişim:
Tüketicilerin depozito ve rezervasyon hakları yönetmelikle güvence altına alındı. Buna göre 1-6 günlük kiralamalarda alınabilecek depozito en fazla 3 günlük kira bedeli kadar; 7-29 günlük veya haftalık kiralamalarda ise depozito en fazla 7 günlük kira bedeli kadar olabilecek. Depozito, taşıt iade edildikten sonra 7 gün içinde tüketiciye geri verilmek zorunda.
Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketiciye yönelik yeni esneklikler getirildi: Taşıtın teslimine 24 saatten az süre kalmamış olması şartıyla tüketici, rezervasyon tarihinde gerekçe göstermeden ve kesinti yapılmadan rezervasyonda değişiklik yapabilir veya rezervasyonu iptal edebilir. Olağan kullanım nedeniyle meydana gelen aşınma ve yıpranmalar için işletmeler depozitodan kesinti yapamayacak. Mevsim şartları ile trafik ve güvenlik gereksinimleri doğrultusunda kış lastiği sağlanması zorunlu tutuldu, sigorta güvenceleri ise kiralama bedeline dahil edilecek; sigortadan yararlanma hakkı ek bir ücret veya şarta bağlanamayacak.
Hasar veya değer kaybı taleplerine ilişkin düzenleme de tüketici lehine: İşletmeler, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar bulunmaksızın değer kaybı nedeniyle kiracıdan bedel talep edemeyecek. Ayrıca işletmeler hasar ve arıza durumlarında kiracıların her an ulaşabileceği, sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı kurmak zorunda.
Platform yükümlülükleri ve uygulama takvimi:
Yönetmelik aracı ve ilan platformlarına da yeni sorumluluklar getiriyor. Platformlar haksız ticari uygulamalardan kaçınmakla yükümlü kılındı ve kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığını kontrol etmeleri zorunlu hale getirildi. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması veya ilan vermesi engellenecek.
Yönetmeliğin yürürlüğe giriş takvimi sektörün uyumuna fırsat tanıyor: Yönetmelik 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelere yetki belgesi almak için süre 1 Temmuz 2027'ye kadar verildi; asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartların sağlanması için son tarih ise 1 Ocak 2028. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce aracı platformlar ile kiralama işletmeleri arasında imzalanmış sözleşmelerin de 1 Temmuz 2027'ye kadar yönetmeliğe uygun hale getirilmesi gerekiyor.
Yönetmelik, kiralama süreçlerinde şeffaflık ve hesap verebilirliği artırmayı, sözleşme şartlarını netleştirmeyi, tüketici haklarını güçlendirmeyi ve kiralanan taşıtların teknik yeterlilik standartlarını yükseltmeyi amaçlıyor. Sektör temsilcilerinin ve ilan platformlarının yeni düzenlemeye uyum sürecinde atacakları adımlar, düzenlemenin hedeflerine ulaşmasında belirleyici olacak.
ARAÇ KİRALAMA ŞİRKETLERİNE YETKİ BELGESİ ZORUNLULUĞU GETİRİLDİ (ARŞİV)
