Kayıt dışılıkla mücadelede kapsamlı denetim, veri paylaşımı ve dijital uygulamalar
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, kayıt dışı istihdamla mücadelede denetim, dijital takip ve rehberlik uygulamalarını bir arada yürütüyor. 2014 yılı 30 Haziran ile 2026 yılı arasındaki çalışmalar, kurumlar arası iş birliğinin güçlendirilmesi ve veri odaklı analizlerle desteklendi. Bu çerçevede yürütülen süreçler, tescilsiz faaliyetlerin tespiti ve çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunmasına odaklandı.
Veri paylaşımı ve denetim yoğunluğu:
Bakanlık, kurumlar arası koordinasyonu güçlendirmek için 16 veri paylaşım protokolü hayata geçirdi. Bu iş birliği sayesinde 43 milyon 628 bin 631 evrak incelendi ve yapılan analizlerle 143 bin 329 tescilsiz iş yeri tespit edildi. Saha denetimleri kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 1 milyon 426 bin 878 iş yeri denetlendi; denetimlerde 592 bin 195 kayıt dışı çalışan belirlendi. Bu tespitler sonucunda 1 milyar 423 milyon 543 bin 897 lira prim tahakkuk ettirildi ve 15 milyar 260 milyon 258 bin 873 lira tutarında idari para cezası uygulandı.
Dijital önlemler ve rehberlik çalışmalarının etkisi:
Risk odaklı denetim anlayışıyla kayıt dışılığı önlemeye yönelik uygulamalar hayata geçirildi; 2019-2025 döneminde risk taşıyan işverenlere yönelik 107 bin 604 uyarı mektubu gönderildi. Ayrıca bilgilendirme ve rehberlik programı kapsamında 2019-2025 arasında 25 bin 904 bilgilendirme faaliyeti gerçekleştirildi, 9 bin 634 kurum ve kuruluş ile görüşüldü ve 234 bin 476 kişiye doğrudan rehberlik sağlandı.
Bakanlık, çalışanların prime esas kazançlarındaki düşüşleri takip eden dijital çözümlerle hak kayıplarını önlemeye çalışıyor. Kasım 2017 ile Mayıs 2026 döneminde prime esas kazancı %20 ve üzerinde azalan sigortalılara 4 milyon 533 bin 147 adet SMS gönderilerek zamanında bilgilendirme yapıldı ve hak kayıplarının önüne geçildi.
Çıkarımlar ve sürdürülebilir strateji:
Veri paylaşımı ve dijital izleme, tescilsiz iş yeri tespitinde etkin sonuçlar verdi; aynı zamanda rehberlik ve uyarı mekanizmalarıyla kayıtlı istihdamın yaygınlaştırılması hedeflendi. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, denetim, rehberlik ve dijital uygulamaları bir arada sürdürerek çalışanların sosyal güvenlik haklarının korunması ve haksız rekabetin engellenmesi yönündeki çalışmalarını kararlılıkla devam ettireceğini bildirdi.
