Çalışmanın kapsamı ve önemi:
Balıkesir Üniversitesi Ayvalık Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve Şehir Planlama Bölümü akademisyeni, Koruma ve Restorasyon Uzmanı Yüksek Mimar Dr. Öğr. Gör. E. Gülşah Yetgin Gözüaçık, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Anabilim Dalı'nda hazırladığı doktorasını başarıyla tamamladı. Tez, 19. Yüzyıl-20. Yüzyıl Başına Tarihlenen Balıkesir Karesi Sancağı Kamu Yapılarının Mimari Analizi ve Miras Değerleri Üzerinden Öneri Koruma Yaklaşımı başlığıyla Balıkesir'in Geç Osmanlı dönemi kamu yapılarını bölgesel ve bütüncül ölçekte inceleyen ilk kapsamlı bilimsel çalışma niteliği taşıyor.
Araştırma yöntemleri:
Çalışma uzun yıllara yayılan arazi incelemeleri, arşiv taramaları ve sistematik belgeleme faaliyetleri üzerine kuruldu. Saha çalışmaları sırasında günümüzde işlevini yitirmiş, terk edilmiş veya unutulmuş çok sayıda kamu yapısı yeniden tespit edilip kayıt altına alındı. Tezde Karesi sancağı döneminden günümüze ulaşabilen yapıların mimari özellikleri, tarihsel gelişimleri ve kültürel miras değerleri ayrıntılı biçimde analiz edildi.
Bu alan çalışmaları ve arşiv verileri, Balıkesir'in bilinenin ötesinde zengin ve çeşitli bir kamu yapısı mirasına sahip olduğunu gösterdi. Çalışma sadece mimarlık tarihi açısından yapıların tipolojisini ortaya koymakla kalmadı; aynı zamanda söz konusu yapıların dönemin idari düzenini, inşa tekniklerini, malzeme kullanımını ve sosyal yaşamla kültürel çeşitliliği nasıl yansıttığını belgeledi.
Koruma ve işlevlendirme önerileri:
Dr. Yetgin Gözüaçık, tek başına fiziksel durum tespitinin yeterli olmadığını vurgulayarak, her yapının sahip olduğu tarihsel, mimari, sosyal ve kültürel miras değerleri ile karşılaştığı risklerin birlikte değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekti. Tez kapsamında, hangi yapıların öncelikli olarak korunması gerektiğini belirlemeye yönelik bilimsel bir değerlendirme yöntemi geliştirildi.
Ayrıca çalışmada kullanım dışı kalmış kamu yapılarının yeniden işlevlendirilmesine ilişkin öneriler yer aldı. Bu öneriler, yapıların kent yaşamına kazandırılmasını, yerel kimliğin güçlendirilmesini ve sürdürülebilir koruma politikalarının oluşturulmasını hedefleyen somut yaklaşımlar içeriyor. Araştırma hem kültürel mirasın belgelenmesine hem de koruma-pratiklerinin bilimsel temellere oturtulmasına katkı sunuyor.
Beklenen katkılar:
Balıkesir'in kamu yapı mirasını il geneline yayılan bir bakışla değerlendiren bu doktora tezinin, gelecek koruma, restorasyon ve planlama çalışmalarında önemli bir kaynak olması bekleniyor. Çalışmanın, Balıkesir'in tarihi kimliğinin korunmasına, unutulmuş kamu yapıların yeniden gündeme taşınmasına ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına önemli katkılar sağlaması hedefleniyor.
BALIKESİR’İN KAMU MİRASI İLK KEZ BÜTÜNCÜL ÖLÇEKTE BİLİMSEL OLARAK İNCELENDİ
