Proje ve destek bilgisi:
Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Kamil Sarpkaya, araştırmacı olarak yer aldığı sarımsak hastalıklarıyla mücadele projesi, TÜBİTAK 1001 kapsamında desteklenmeye hak kazandı. Proje, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Küsek yürütücülüğünde yürütülecek.
Projenin kapsamı ve hedefleri:
"Sarımsak Yetiştiriciliğinde Stemphylium Yaprak Yanıklığı Hastalığı Etmenlerinin Yaygınlığı, Morfolojik, Patojenik ve Moleküler Karakterizasyonu, Genotip Reaksiyonları ve Farklı Mücadele Yöntemlerinin Etkinliğinin Belirlenmesi" başlıklı çalışma; hastalığın yaygınlık haritasının çıkarılması, etmenlerin morfolojik ve moleküler analizlerle tanımlanması, sarımsak genotiplerinin hastalığa karşı reaksiyonlarının belirlenmesi ve farklı mücadele yöntemlerinin etkinlik değerlendirmesini amaçlıyor. Projenin sonuçlarıyla hastalığa dayanıklı üretim materyallerinin tespiti ve gelecekteki ıslah çalışmalarına bilimsel altyapı oluşturulması hedefleniyor.
Saha çalışmaları ve denemeler:
Proje kapsamında saha çalışmaları Kastamonu, Gaziantep, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Aksaray, Konya, Balıkesir, Tokat ve Kütahya illerinde gerçekleştirilecek. Sarımsak yapraklarındaki lekelenme ve kurumaya neden olan hastalığın yaygınlık haritası çıkarılacak, hastalık etmeni olan fungus türleri hem morfolojik hem de moleküler yöntemlerle belirlenecek.
Çalışmada coğrafi işaretli Taşköprü sarımsağının da yer aldığı 10 farklı sarımsak genotipinin hastalığa karşı reaksiyonları değerlendirilerek hangi materyallerin dayanıklı olduğuna ilişkin veri toplanacak.
Erken uyarı, ilaçlama takvimi ve uygulama değerlendirmesi:
Projenin önemli bir ayağını, erken uyarı ve tahmin sistemlerinin sarımsak üretimine kazandırılması oluşturuyor. Kahramanmaraş-Narlı ve Kastamonu-Taşköprü sahalarında kurulacak tarla denemelerinde meteoroloji istasyonlarından alınacak sıcaklık, nem ve yaprak ıslaklığı verileri ile hastalık riski izlenecek. Bu verilere dayanarak oluşturulacak ilaçlama takvimi, üreticilerin geleneksel uygulamalarıyla karşılaştırılacak ve uygulamaların verim, maliyet ile hastalık kontrolü açısından değerlendirilmesi sağlanacak. Amaç, kimyasal mücadelenin doğru zamanda uygulanması ve gereksiz ilaç kullanımının azaltılmasıdır.
Projede Karabük Üniversitesi'nin yanı sıra Gaziantep Üniversitesi, Adıyaman Üniversitesi, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, Adana Biyolojik Mücadele Araştırma Enstitüsü ve Yalova Atatürk Bahçe Kültürleri Merkez Araştırma Enstitüsü paydaş olarak yer alıyor.
Doç. Dr. Kamil Sarpkaya, proje sürecinde hastalığın sahada tespiti, etmenlerin teşhisi, genotip değerlendirmeleri ve mücadele modellerinin etkinliğinin ölçülmesi çalışmalarına katkı sağlayacak.
Projeden elde edilen bulgular, tarla günleri, çalıştaylar ve çiftçi eğitimleri aracılığıyla üreticilere ve teknik personele aktarılacak; böylece sahada uygulanabilir, bilimsel olarak desteklenmiş mücadele stratejilerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
PROJE KAPSAMINDA TÜRKİYE’NİN ÖNEMLİ SARIMSAK ÜRETİM MERKEZLERİNDEN 9 İLDE SAHA ÇALIŞMALARI YÜRÜTÜLEREK STEMPHYLİUM YAPRAK YANIKLIĞI HASTALIĞININ YAYGINLIĞI, HASTALIK ETMENLERİ VE MÜCADELE YÖNTEMLERİ ARAŞTIRILACAK.
