İzmir üçlüsünden "Maliyet-Etkin 3D Gıda Baskı Sistemi" ile kişiye özel beslenme
Yaşar Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve Dokuz Eylül Üniversitesi iş birliğiyle geliştirilen Maliyet-Etkin 3D Gıda Baskı Sistemi, bireylerin genetik, metabolik ve sağlık verilerine göre özelleştirilmiş gıdalar üretebilen entegre bir çözüm olarak dikkat çekiyor. Sistem, robotik ön hazırlık, yazılım otomasyonu ve ekstrüzyon tabanlı 3D baskıyı bir araya getirerek özellikle klinik beslenmede uygulama alanı bulmayı hedefliyor.
Proje ortakları ve ekip
Projede yer alan kurumlar: Yaşar Üniversitesi, İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü ve Dokuz Eylül Üniversitesi. Araştırma ekibi; Prof. Dr. Mehmet Süleyman Ünlütürk, Arş. Gör. Dr. İlhan Sofuoğlu, Prof. Dr. Sevcan Ünlütürk, Arş. Gör. Dr. Elif Çavdaroğlu, Arş. Gör. Berkay Berk, Doç. Dr. Taner Akkan ve Arş. Gör. Dr. İlke Öztürk gibi isimlerden oluşuyor.
Kişiye özel besin üretimi
Projenin ortaya çıkış nedeni ve hedef kitlesini Prof. Dr. Mehmet Süleyman Ünlütürk şu şekilde özetliyor: "Standart gıda üretim sistemleri bireysel beslenme ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalıyor. Bu sistem özellikle yutma güçlüğü (disfaji) yaşayanlar, diyabetli bireyler, obezite veya metabolik bozuklukları olanlar, gıda alerjisi veya intoleransı bulunanlar gibi özel beslenme gereksinimi olan hasta gruplarına hitap ediyor. Ayrıca, yaşlılar, kronik hastalıklar nedeniyle kontrollü diyet uygulaması gerekenler ve besin takviyesi veya fonksiyonel gıdalara ihtiyaç duyan bireyler için de uygun. Sistem, her hastanın bireysel beslenme profilini dikkate alarak güvenli ve dengeli gıda sunma olanağı sağlıyor."
Ünlütürk, sistemin işleyişini şu şekilde aktarıyor: "Geliştirilen sistem; robotik ön hazırlık ünitesi, yazılım tabanlı kontrol mekanizması ve 3D gıda yazıcının entegre çalışmasıyla işliyor. Kullanıcıdan alınan diyet verileri doğrultusunda besin bileşenleri hazırlanıyor, ardından yazıcı bu verileri işleyerek katmanlı üretimle kişiye özel gıdayı ortaya çıkarıyor. Sistem aynı zamanda uzaktan erişimle kontrol edilebiliyor."
Klinik beslenmede doğruluk ve güvenlik
Sistemin klinik uygulamalarda öne çıkan yönlerinden biri, formülasyonların hedeflenen besin değerlerine yüksek doğrulukla yaklaşmasıdır. Projede bezelye ve peynir altı suyu proteinlerine dayalı formülasyonlarla besin değerlerinde sapmanın yüzde 5’in altında tutulabildiği belirtiliyor. Bu hassasiyet, özellikle diyabet, obezite ve metabolik bozukluklar gibi durumlarda kritik öneme sahip.
Ayrıca teknoloji, boğulma ve tıkanma risklerini azaltmaya, hastaların ihtiyaç duyduğu makro ve mikro besin öğelerini eksiksiz almalarına ve bakım süreçlerinin kolaylaşmasına katkı sağlamayı amaçlıyor.
Tam otomatik yapı, uzaktan kontrol ve geleceğe dair potansiyel
Projenin ayırt edici yönlerini Prof. Dr. Ünlütürk şu cümlelerle açıklıyor: "Ayırıcı özellik yalnızca 3D baskı yapması değil; aynı zamanda robotik ön hazırlık, yazılım entegrasyonu ve uzaktan kontrol özelliklerini tek bir sistemde birleştirmesi. Bu sayede hem besin içeriği hem porsiyonlama hem de fonksiyonel bileşenler yüksek hassasiyetle ayarlanabiliyor. Bu teknolojinin gelecekte yapay zeka destekli mutfak sistemlerinin ve hastane teknolojilerinin temelini oluşturabilir. Hastaneler ve bakım merkezlerinde hasta odaklı beslenme süreçlerini dönüştürebilir."
Tam otomatik ve akıllı bir yaklaşım sunan sistem, kontrol mekanizmalarının bütünleşik çalışması ve uzaktan erişim yetenekleri sayesinde hastane ve bakım merkezlerinde uygulamaya yönelik pratik avantajlar sunuyor.
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ, İZMİR YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ VE DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İŞ BİRLİĞİYLE GELİŞTİRİLEN 3D GIDA BASKI SİSTEMİ, BİREYLERİN SAĞLIK DURUMUNA ÖZEL BESİN ÜRETİMİ YAPARAK ÖZELLİKLE KLİNİK BESLENMEDE YENİ BİR DÖNEMİN KAPISINI ARALIYOR.
