Isparta'da kıraathane kültüründe değişim: Gülşen Çetin kadınlara açık bir buluşma noktası yarattı
Uzun yıllar erkeklere özgü bir alan olarak görülen kıraathane kültürü, Isparta'da farklılaşıyor. 44 yaşındaki Gülşen Çetin, 22 yıllık evliliğini sonlandırdıktan sonra hayatına yeni bir yön vererek, yaklaşık 4 yıl önce eşinden kendisine kalan kıraathaneyi işletmeye başladı. Emre Mahallesi'ndeki mekân, kısa zamanda kadınların da yer aldığı bir sosyal buluşma noktasına dönüştü.
Kıraathanenin dönüşümü
Çetin'in işlettiği kıraathanede artık kadınlar da çay ve kahve eşliğinde bir araya gelerek sohbet ediyor, okey ve kağıt oyunları oynayarak günlük streslerini atıyor. Başlangıçta çevreden gelen şaşkın bakışlar ve eleştirilerle karşılaşan işletme, zamanla önyargıların kırıldığı bir ortama dönüştü. İşletmenin sahibi Çetin, mekânın amacını "Burası artık sadece erkeklerin değil, herkesin ortak noktası" anlayışıyla özetliyor. Emre Mahallesi'ndeki kıraathane, farklı konseptiyle mahallede dikkat çeken samimi bir buluşma noktasına dönüştü.
İşletmecinin deneyimi
Gülşen Çetin yaşadığı süreci ve işletmeciliği şöyle anlatıyor: "3 sene önce başladım. Ayrıldığım eşimle birlikte oğlum açmıştı burayı. Sonra hepsi bırakıp gidince üzerime kaldı, ihale de bu şekilde oldu. Şu anda ben işletiyorum, 4. seneye girmek üzereyim. Halimden gayet memnunum. Sonuçta bu bir ekmek parası, ne iş yaptığın çok da önemli değil bence. Beni burada görünce gelmek istemeyenler de oldu. Erkekler bazen daha küfürlü konuştukları için benden rahatsız olanlar vardı. Ama zamanla bunu aştık. Sadece kadınlardaki ön yargıyı tam olarak kıramadım, buna üzülüyorum. Oysa artık kadın-erkek herkes birlikte geliyor, kimse kötü gözle bakmıyor. Kadın ve erkek her yerde eşittir."
Çetin, kadınların ekonomik ve sosyal bağımsızlığını vurguluyor: "Maalesef birçok kadın günümüzde eziliyor, şiddet görüyor ya da çocukları için susmak zorunda kalıyor. Bu yüzden kadınların kendi ayakları üzerinde durması gerektiğini düşünüyorum. Ne iş olursa olsun, kimseye muhtaç olmamalılar." İşe başlarken günlük görevleri yerine getirmede zorlandığını, zamanla yetkinlik kazandığını ve müşterilerle kurduğu ilişkinin aile sıcaklığına dönüştüğünü belirtiyor.
Destek ve kullanıcı deneyimleri
Ülker Göktaş (50) kıraathaneye eşinden izin alarak geldiğini anlatıyor: "Bugün arkadaşlarla toplanıp bir şeyler yapalım dedik. Ara sıra böyle bir araya geliyoruz. Çay, kahve içiyoruz, sohbet edip dedikodu yapıyoruz. Eşime söyledim, izin aldım. 'Ben kahveye gidiyorum' dedim, o da 'tamam' dedi. Böyle olunca biraz hava değişikliği oluyor, evde oturmaktan iyidir."
Samet Sağören, işletmenin kurucularından biri olarak, annesinin getirdiği yeniliğin mahalle tarafından benimsendiğini aktarıyor: "Biz burayı açalı yaklaşık 4 sene oluyor. Buraya bayağı bir yenilik getirdik. Artık hem kadınlar hem erkekler geliyor, karma bir ortam oluştu. İlk başlarda biraz karamsardım. Ancak zamanla annemin de alıştığını fark ettim. Müşterilerin farklı gözle bakmadığını, annemi bir kardeş ya da abla gibi gördüklerini gördüm. Bu da içimi rahatlattı. Zaten bu işi severek yapıyor. Kadınlar da artık buraya geliyor ve şuan annem çok mutlu."
Buse Sağören ise eşleriyle birlikte gelmeyi tercih eden çiftleri teşvik ediyor: "Biz eşimle evleneli 1 sene olacak. Ben eşimi tek başına bir yere göndermiyorum, hep benimle olsun istiyorum. Kocanızın nerede olduğunu düşünmek yerine siz de eşinize katılın, birlikte gelin, okey oynayın."
Yerel sosyal hayat açısından çıkarımlar
Isparta'da bir kıraathanenin kadınların da dahil olduğu ortak bir mekâna dönüşmesi, yerel sosyal yaşamın çeşitlendiğine işaret ediyor. Mekânın işletmecisinin deneyimi ve müşterilerin görüşleri, önyargıların zaman içinde kırılabildiğini, karma kullanımın ise mahalle içi dayanışmayı güçlendirdiğini gösteriyor. Emre Mahallesi'ndeki bu örnek, kıraathane kültürünün yalnızca geleneksel kalıplarla sınırlı kalmayıp daha kapsayıcı bir sosyal alan haline gelebileceğine dair somut bir vaka oluşturuyor.
Gülşen Çetin tüm Isparta halkına, özellikle kadınlara seslenerek evde canı sıkılanların çıkıp gelmesini, gerekirse eşleriyle birlikte vakit geçirerek sosyal alanları paylaşmalarını öneriyor: "Çayı da uygun fiyata veriyorum. İsteyen eşiyle gelip okey oynayabilir. Kıskançlık yapanlar varsa, eşleriyle birlikte gelsinler, birlikte vakit geçirsinler. Hiçbir sorun olmaz."
Evde sıkılan kadınlar kıraathaneye gelip masa oyunlarıyla stres atıyor
