İsmail Bekayi'nin Haftalık Basın Toplantısı
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, düzenlediği haftalık basın toplantısında ABD ile yürütülen temaslar ve müzakerelere ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Bekayi, Pakistan arabuluculuğunda yürüyen mesajlaşmanın sürdüğünü ve Tahran a dönen heyetin ardından yoğun iletişim gerçekleştirildiğini bildirdi.
Mesajlaşma ve Pakistan aracılığıyla iletişim
Bekayi, pazar günü Tahran a dönen İran heyetinin ardından Pakistanlı arabulucular üzerinden çok sayıda mesaj iletildiğini belirterek, bugün Pakistan dan bir heyeti ağırlayacaklarını ve İslamabad da yürütülen görüşmelerin, ABD ile temasların yansımaları çerçevesinde ayrıntılı şekilde ele alınacağını söyledi. Bekayi, bu sürecin İslamabad daki görüşmelerin devamı niteliğinde olduğunu vurguladı.
Nükleer program ve ABD eleştirisi
Donald Trump ın İran ın nükleer silaha ulaşmasını engellediği yönündeki ifadelerine yanıt veren Bekayi, İran ın nükleer programının hiçbir zaman barışçıl amaçların dışına çıkmadığını, İran ın ne nükleer silahı olduğunu ne de böyle bir hedefinin bulunduğunu yineledi. Bekayi, ABD li yetkililerin İran ın duruşunu bilmezlikten gelmesinin kötü niyet göstergesi olduğunu kaydetti ve var olmayan bir iddiayı kanıtlamalarının istendiğini ifade etti.
Müzakere ilkeleri: bütünlük ve karşılıklılık
Bekayi, müzakerelerde iki temel ilke üzerinde ısrar ettiklerini belirtti: zenginleştirme düzeyi ve yöntemi konusunda müzakereye açık olunması ile İran ın ihtiyaçları doğrultusunda zenginleştirmeyi sürdürme hakkı. Buna bağlı olarak Bekayi, her mutabakatın bir bütün olduğunu, bu bütün üzerinde anlaşma sağlanmadan detayların kabul edilip edilmediğinin tartışılamayacağını vurguladı.
10 maddelik teklif ve karşılık
İran ın İslamabad daki görüşmelerde ABD nin 15 maddelik planına karşılık 10 maddelik bir öneri paketi sunduğu aktarıldı. Bu paketin nükleer konu, yaptırımların kaldırılması, zararların tazmini ve savaşın sona erdirilmesi gibi başlıkları içerdiği ve İran ın müzakereye ABD nin koşullarını kabul etmek için girmediği üzerinde duruldu. Bekayi, müzakerelerin bir tarafın şart dayatması şeklinde yürütülemeyeceğini, bunun dayatma olacağını ve İran ile İran halkının böyle bir dayatmayı kabul etmeyeceğini söyledi.
Görüşmelerin içeriği ve temsil düzeyi
Bekayi, İslamabad daki heyetin düzeyinin yükseltilmesiyle karşı tarafın da başkan yardımcısı seviyesinde temsil edildiğini; İran tarafında görevi Galibaf ın üstlendiğini bildirdi. Heyetin yapısında Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi, Dışişleri Bakanlığı, Merkez Bankası ve sürecin farklı boyutlarında rol alabilecek kurumların temsil edildiğini belirtti.
Ateşkes iddiaları ve müzakere zorlukları
Bekayi, ateşkesin uzatıldığı yönündeki iddiaların şu aşamada teyit edilemediğini söyledi. ABD nin geçmişte çelişkili tutumları olduğuna dikkat çekerek, müzakerelerin son derece zor koşullar altında yürütüldüğünü ve bir mutabakatın parçalarının ayrı ayrı ele alınamayacağını ifade etti. Görüşmelerin Pakistanlı arabulucu üzerinden devam ettiğini, ancak karşı tarafın diplomaside ne kadar samimi olduğunun da görülmesi gerektiğini belirtti.
Yaptırımların kaldırılması ve zararların tazmini
Bekayi müzakerelerde hedefin yalnızca yaptırımların kaldırılması olmadığını, aynı zamanda savaş sürecinde İran a verilen zararların tazmininin de gündemde olduğunu açıkladı. Bu talebin müzakerelerin merkezinde yer aldığını ve tüm başlıkların bir bütün halinde ele alınması gerektiğini vurguladı.
Lübnan desteği ve bölgesel yaklaşımlar
İran ın Lübnan a yönelik desteğini sürdürdüğünü belirten Bekayi, Lübnan halkının meşru direnişinin her zaman desteklendiğini ve bu konuda tutum değişikliği olmadığına dikkati çekti. Taraflardan birinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde diğer tarafın buna göre hareket etme hakkının bulunduğunu söyledi ve İran ın diğer cephelere kayıtsız kaldığı iddialarını reddetti.
Hürmüz Boğazı ve deniz güvenliği
Bekayi, Hürmüz Boğazı nın güvenliğinin yıllardır İran tarafından sağlandığını belirterek, son dönemde güvenliğin bozulmasının tek nedeninin ABD ve Siyonist rejimin dayattığı savaş olduğunu savundu. Dışarıdan yapılacak her müdahalenin durumu daha da karmaşıklaştıracağını, İran ve bölge ülkelerinin bu su yolunun güvenliğini sağlamaya kapasitesi olduğunu, ancak bunun için önce ABD müdahalesinin sona ermesi gerektiğini ifade etti.
İran ın kuşatılabilir olmadığı ve askeri hazırlık
ABD nin Hürmüz Boğazı na yönelik deniz ablukası girişimlerine ilişkin olarak Bekayi, İran ın kuşatılabilecek bir ülke olmadığını ve diplomatik yollardan sonuç alınamadığında baskı araçlarının işe yaramayacağını söyledi. Bu tür girişimlerin provokatif ve uluslararası hukuka aykırı olduğunu, ayrıca ateşkesin ihlal edilmesi riskini artırdığını vurguladı. İran ve silahlı kuvvetlerinin gelişmeleri yakından izlediği ve gerektiğinde uygun karşılığı vermeye hazır bulunduğu belirtildi.
Papa 14. Leo ya yönelik açıklamalar
Bekayi, Papa 14. Leo ya yönelik açıklamalara tepki göstererek, büyük dini liderlere yönelik ağır saldırı ve hakaretlerin tehlikelerine işaret etti. Papa nın ifadelerinin savaşı kınayan ve barış ile uzlaşı çağrısı içeren açıklamalardan ibaret olduğunu, buna dahi tahammül gösterilmemesinin dikkat çekici olduğunu kaydetti.
Gelecek tur ve sonuç
Yeni bir müzakere turu için henüz herhangi bir tarih belirlenmediğini söyleyen Bekayi, ABD nin sunduğu plan ile İran ın 10 maddelik önerisinin örtüşme düzeyinin tatmin edici olmadığını ve ABD tarafının nükleer meseleye tek taraflı yaklaşımla ısrar etmesinin kabul edilemez olduğunu ifade etti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, "(ABD ile) Mesaj alışverişi devam ediyor. İran heyetinin pazar günü Tahran’a dönmesinin ardından Pakistan arabuluculuğu üzerinden çok sayıda mesaj iletildi" dedi.
