İmza atamayanların son ustası
Rize'de bir dönem onlarca kişinin yaptığı mühür yapım işini bugün tek başına sürdüren 81 yaşındaki Muhittin Memişoğlu, unutulmaya yüz tutan mühürcülük mesleğini yaşatmaya çalışıyor. Yaklaşık 40 yıldır aynı noktada hizmet veren Memişoğlu, eskiden kent merkezinde 16 mühürcünün bulunduğunu, bugün ise bu işi aktif olarak yapan tek kişinin kendisi olduğunu belirtiyor.
Mesleği sürdürme biçimi
Her sabah kravatını takıp ceketini giyen Memişoğlu, taburesini ve küçük çalışma masasını alarak Kuyumcular Sokağı'ndaki yerine geliyor. Tabelasını asıp yerine oturan usta, sabırla müşterilerini bekliyor. Mesleği amcasından öğrendiğini anlatan Memişoğlu, "Daha önceden amcam yapardı bu işi. Ben de amcamdan öğrendim. Burada sadece amcam yoktu, toplam 16 kişiydiler. Mühürcülük yaparlardı. Şimdi ise bir tek ben kaldım" sözleriyle geçmişi aktarıyor.
Kullanım alanları ve değişen talep
Mühürler, özellikle okuma yazma bilmeyen vatandaşların resmi işlemlerde kullandığı ve noter tarafından tasdik edilen kişiye özel bir imza niteliği taşıyor. Üzerinde kişinin ad ve soyadının yer aldığı mühürler; banka işlemlerinden noter işlemlerine, resmi evraklardan çeşitli kamu hizmetlerine kadar birçok alanda kullanılıyor ve hâlen bazı durumlarda geçerliliğini koruyor. Memişoğlu, mühürlerin geçmişte yoğun talep gördüğünü, teknolojinin gelişmesiyle mesleğin eski önemini yitirdiğini vurguluyor.
Ustanın aktardığına göre, geçmişte en büyük müşteri grubu çay üreticileriydi; "Eskiden işler çok yoğundu. Günde 150-200 mühür yazardık. Çay defterlerinde, para alırken, kayıt işlemlerinde mühür kullanılırdı. ÇAYKUR işlemlerini bankacılık sistemine taşıyınca bu ihtiyaç büyük ölçüde ortadan kalktı". ÇAYKUR'un dijitale geçmesi ve genel dijitalleşme, mesleğin gerilemesinde belirleyici oldu.
Gelecek kaygısı
Mühür yapımı ince işçilik gerektiriyor; kişinin ad ve soyadını özel malzeme üzerine işleyerek resmi imza niteliği taşıyan mühürler hazırlanıyor. Memişoğlu, "Bir masa ve bir sandalye yeterli. Sabah bankalar açıldığı saatlerde işimin başına geçiyorum. Vatandaşın ihtiyacı olduğunda burada olmaya devam ediyorum" diyerek iş disiplinini anlatıyor. Bugün Rize'de bu işi aktif olarak yapan tek kişi olduğunu ve mesleğin geleceğinden endişe duyduğunu belirtiyor; zaman zaman ihtiyaç halinde yetiştirdiği eniştesi kendisine yardımcı oluyor. BİR DÖNEM RİZE'DE ONLARCA KİŞİNİN YAPTIĞI MÜHÜRCÜLÜK MESLEĞİNİ BUGÜN TEK BAŞINA SÜRDÜREN 81 YAŞINDAKİ MUHİTTİN MEMİŞOĞLU, UNUTULMAYA YÜZ TUTAN MESLEĞİNİ YAŞATMAYA ÇALIŞIYOR
