Antalya'da COP31 oturumunda demografik veri ve iklim etkileşimi öne çıktı
Türkiye ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında düzenlenen oturumda, iklim değişikliğinin nüfus hareketleri üzerindeki etkileri ve bu etkilerin sosyal politika ile hizmetlere yansıtılmasının gerekliliği tartışıldı. Oturumu SESRIC ile UNFPA birlikte düzenledi; konuşmacılar arasında Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, SESRIC Genel Direktörü Zehra Zümrüt Selçuk ile uluslararası kuruluş temsilcileri yer aldı.
İklim kaynaklı yer değiştirmelerin boyutu ve toplumsal etkileri:
Bakan Mahinur Özdemir Göktaş, iklim değişikliğinin demografik yapıyı dönüştürdüğünü belirterek, politika tasarımında hangi grupların daha ağır etkilendiğinin görünür kılınmasının önemine vurgu yaptı. Göktaş, Dünya Bankası öngörüsüne atıfla "2050 yılına kadar 216 milyon kişi iklim değişikliği nedeniyle kendi ülkesi içinde yer değiştirmek zorunda kalabilir" uyarısını paylaştı. Buna paralel olarak Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) verilerine göre dünyada 3,3 ila 3,6 milyar insanın iklim değişikliğine karşı yüksek kırılganlık altında yaşadığına dikkat çekildi.
Bu büyüklükte bir hareketlilik, kırsal alanlardan kentsel merkezlere hızla göç, hane yapılarında değişim, bakım ve geçim düzenlerinde bozulma gibi çok yönlü toplumsal dönüşümler doğuruyor. Göktaş, bu dönüşümlerin bölgesel farklılıklar gösterdiğini ve müdahale önceliklerinin ayrıştırılmış verilerle belirlenebileceğini ifade etti.
Ayrıştırılmış verilerle sosyal hizmet planlaması ve örnek müdahaleler:
Oturumda öne çıkan temel mesaj, iklim politikalarının sosyal boyutunun kritik ölçüde veriyle desteklenmesi gerektiğiydi. Göktaş, ayrıştırılmış demografik verilerin iklim eyleminin vazgeçilmez bir aracı olduğunu söyleyerek, sosyal risk haritalarına iklim kaynaklı göç hareketlerinin entegre edilmesinin hedeflendiğini belirtti. Böylece göçün aile yapısı, sosyal hizmet ihtiyacı ve yerel kırılganlıklar üzerindeki etkileri daha yakından takip edilebilecek.
Bakanın verdiği somut örnekler arasında, sel riski yüksek bölgelerde evde bakım hizmeti alan bireylerin güvenli tahliyesinin planlanması ve iklim kaynaklı göç alan yerleşimlerde çocuk koruma ile psikososyal destek kapasitesinin göç hareketlerine göre düzenlenmesi yer aldı. Göktaş, ayrıca geçim kaynaklarını kaybetme riski taşıyan hanelerin önceden tespit edilerek sosyal desteklerin zamanında ve doğru kişilere ulaştırılmasının önemini vurguladı.
Türkiye özelinde, iklim değişikliğinin kadınlar üzerindeki etkilerini inceleyen bir saha araştırması yürütüldüğü bilgisi paylaşıldı; elde edilecek bulguların kadınların güçlenmesine dönük politikalara yansıtılması amaçlanıyor. Göktaş, ayrıca Aile ve Nüfus On Yılı perspektifinde değişen nüfus yapısının aile politikalarına yansıtılacağını söyledi.
Uluslararası boyut: ortak standartlar, mahremiyet ve kapasite geliştirme:
SESRIC Genel Direktörü Zehra Zümrüt Selçuk, verilerin yaş, cinsiyet, engellilik durumu ve coğrafi konuma göre ayrıştırılmasının iklim politikalarının hedeflenebilirliği açısından hayati olduğunu belirtti. UNFPA temsilcisi Mariam A. Khan da, afetlerde engelliler, yaşlılar, kadınlar ve hamilelerin ihtiyaçlarının doğru demografik verilerle tespit edilmesi gerektiğini vurgulayarak, iklim finansmanı ve afet hazırlığında ayrıştırılmış verinin kullanımının önemine dikkat çekti.
İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri İsmail Ould Cheikh Ahmed ise dayanıklılığın yalnızca altyapı yatırımlarıyla sınırlı kalmayacağını, insanların ihtiyaçlarının gözetilmesiyle güçlendirilebileceğini söyledi ve iklim finansmanındaki yetersizliklere işaret etti. Panelde ortak bir tema olarak, ülke düzeyinde ve uluslararası işbirliğinde ortak veri standartları geliştirilmesi ile kişisel verilerin korunması ve mahremiyetin esas alınması gerektiği belirtildi. Ayrıca, iklim değişikliğinden ağır etkilenen ülkelerin veri analizi ve risk değerlendirme kapasitesinin artırılmasının önceliklendirilmesi önerildi.
Oturum, iklim değişikliğinin sosyal sonuçlarının sadece ekonomik veya çevresel değil, aynı zamanda demografik ve hizmet odaklı planlama gerektirdiğini hatırlattı. Panelin sonuçları, sosyal risk haritalarına iklim kaynaklı nüfus hareketlerinin entegre edilmesinin; sosyal koruma, bakım hizmetleri ve kriz yönetimi kapasitesinin güçlendirilmesi için gerekli adımları belirlemeye yardımcı olacağını gösteriyor.
Sonuç olarak, COP31'de yapılan tartışma iklim politikalarında veri odaklı, ayrıştırılmış ve insan merkezli bir yaklaşımın gerekliliğini ortaya koydu; bu yaklaşım, göç ve kırılganlıkların bölgesel etkilerini görünür kılarak sosyal hizmetlerin hedeflenebilirliğini artırmayı amaçlıyor.
Bakan Göktaş: "2050 yılına kadar 216 milyon kişi yer değiştirmek zorunda kalabilir"
